Maand: april 2026

Oriana Fallaci

Soms lees je een boek en denk je, waarom heb ik dit nog niet gelezen en waarom heb ik nog nooit eerder van Oriana Fallici gehoord? We stonden voor de boekenkast van onze oudste dochter en ik keek of ik nog nieuwe aanwinsten ontdekte. Dit jaar heeft ze zich tot doel gesteld om elke week een boek te lezen en ze stopte mij de biografie over Oriana Fallici in handen, zij had hem uit. Ze klonk niet heel erg enthousiast maar ze was er van overtuigd dat haar vader het zeker boeiend zou vinden. En dat laatste had ze helemaal goed, mijn interesse voor biografieën bloeide helemaal weer op.
Oriana werd geboren in 1929 in Florence, midden in Toscane, in een arm gezin. Gelukkig heeft ze wel geïnteresseerde en intelligente ouders. In de oorlog raakt ze door haar vader betrokken bij het verzet tegen de fascisten. Na haar middelbare schooltijd gaat ze medicijnen studeren, maar al gauw beseft ze dat dat niet iets voor haar is. Ze wil schrijfster worden en kiest daarvoor het pad van de journalistiek. Ze heeft het geluk daarbij dat een oom van haar hoofdredacteur van een krant is. Als beginnend journalist trekt ze er op uit en in de VS interviewt ze allerlei mensen in de filmwereld, maar later stapt ze over naar oorlogsjournalistiek. Ze reist bijvoorbeeld naar Vietnam om de strijd tegen de communisten te verslaan. Het levert boeiende artikelen op, waarin ze de Amerikanen niet spaart. Maar ook reist ze naar Noord-Vietnam om daar de hoogste leider te interviewen. Onverschrokken trekt ze er steeds weer op uit, ze reist de hele wereld over. Steeds vaker gaat ze wereldleiders interviewen,  zoals de Dalai lama, de sjah van Perzië en later ook Ayatollah Khomeini, Willy Brandt, Moammar al-Qadhafi en Yasser Arafat. 26 interviews worden uiteindelijk gebundeld in ‘Interview met de Geschiedenis’, het ligt nu op mijn stapel te lezen boeken. Een dikke pil van bijna 600 pagina’s met intrigerende verhalen, waarbij Fallici haar eigen mening niet onder stoelen of banken steekt.

De Engelse uitgave van de biografie, met een prachtige foto op de omslag.

Er valt heel veel te vertellen over deze bijzondere vrouw, maar lezers die geïnteresseerd zijn geraakt, raad ik aan om eerst Wikipedia te raadplegen. Daar staat een duidelijk overzichtsartikel, vervolgens is er op YouTube een radioprogramma te vinden waarin historicus Wim Berkelaar uitgebreid vertelt over Fallici. Berkelaar heeft op zijn site ook een uitgebreid lezenswaardig artikel gewijd aan de interviewster. In 2015 schreef Berkelaar ook al over Fallici, een vrouw met een leeuwenhart.
Al lezend en speurend is het te betreuren dat dit soort interviews niet meer gedaan worden, niet op haar manier in ieder geval. Wat zou het intrigerend zijn  als Trump, Erdogan, Poetin of de secretaris-generaal van de NAVO, op deze manier werden ondervraagd. Al zou er maar iets van Fallici’s gedachtengoed gebruikt worden in interviewprogramma’s op TV.
Vorige week woensdag was ik samen met broeder Frank bij een HOVO-lezing in de VU. Professor Rik Peels sprak over ‘Waarheidsvinding in tijden van polarisatie en radicalisering’. Helaas kwam Fallici niet voorbij, maar wel kwam de vraag op waarom in praatprogramma’s zoveel ‘niet-kenner’ s aan het woord komen en er niet echt doorgevraagd wordt in interviews. Ik probeerde nog in te brengen, dat wanneer we masasal niet meer kijken naar dit soort tv-uitzendingen, ze vanzelf zullen verdwijnen. Helaas kreeg ik geen weerklank. Ik moest daarbij wel denken aan één van de laatste optredens van Sonja Barend op tv (bij het uitreiken van de naar haar genoemd award), toen ze zich onomwonden uitsprak over twee kibbelende politici naast haar aan tafel, en uitriep: “Wie heeft hier iets aan?” Er wordt zoveel alleen maar gekletst, zonder dat er echt iets gezegd wordt. Sonja Barend was op haar manier een beetje een Hollandse Fallici. Fallici echter geen moeite met doorvragen, zij wilde echt vertellen en ook weten wat politici en machthebbers bewoog, en ging net zo lang door, dat ze dat boven water had. Een bijzondere vrouw. Zo zie je maar, het is nooit te laat om weer iets nieuws te ontdekken.

Tot slot, ik ging op YouTube rondneuzen of er een interview te vinden was met Oriana Fallici. Kijk en luister. Het gaat om een later bekend geworden interview van Charlie Rose met Oriana Fallaci en het vond plaats op 7 december 1992. In dit gesprek bespraken ze haar roman “Inshallah”.

17 april, Kerst?

Een jaar lang schreef ik voor de EO over de dood van Harm en wat dat met ons deed.

Ik blader door mijn agenda van 2016. Al jaren bewaar ik deze boekjes en regelmatig komen ze van pas; hoe zat het ook alweer? Ergens in december van 2015 had ik weer een lege ‘Moleskine Weekly Notebook’ (links 7 dagen van de week en rechts een lege pagina voor aantekeningen) aangeschaft. De eerste actie is inmiddels een soort ritueel, voorin vermelden aan wie het agenda toebehoort. Die keer heb ik mijn kalligrafeerpen er bij gepakt en omdat de dichter Jaap Zijlstra (1933 – 2015) in december overleed, een gedicht van hem op het schutblad gezet.

Verwachting

Als de dag begint te doven
en de zon mij niet meer ziet,
als de schemering gaat komen
en ik stil wordt van verdriet,
als de nacht valt en mijn vogel
niet meer opdaagt met een lied –
na mijn duisternis Uw licht,
na mijn zwijgen Uw gedicht.

Na alles wat mijn agenda vulde in dat jaar, moet het toch haast met een vooruitziende blik zijn geweest. Vooral die laatste twee regels bleven en blijven rondzingen in mijn hoofd. De eerste maanden in 2016 stonden in het teken van mijn vertrek bij GPOWN, het was genoeg geweest en ik droomde over nieuwe kansen. De bijbelmethode ‘Levend Water’ vroeg gelukkig nog regelmatig om een voorlichtingsbijeenkomst, maar ook werkten we aan de herziening en de digitale versie ervan. Ik reed naar Scheveningen, Sliedrecht, Zegveld en zelfs naar Hollandscheveld. Op 18 februari sloot ik de deur van ‘De Wissel’ achter mij en al de volgende dag pakten we de koffer om te gaan genieten van de Canarische zon. Er daalde een weldadige rust neer, tijd voor een DWDD University van Beatrice de Graaf en een symposium over ‘Schepping en Evolutie’. Op Witte Donderdag tekende ik op dat Johan Cruijff overleed. En nog geen maand later staat in mijn agenda bij zondag 17 april in een wolk: Harm 34. “Feestje 13.00 bij PLLEK NDSM terrein”. Die avond kwamen onze buren nog op de borrel. Een avond daarvoor zaten we in het Concertgebouw bij het Nederlands Philharmonisch Orkest en waren onder de indruk van countertenor Maarten Engeltjes die gedeelten uit opera’s van Händel zong.
Het zijn gewone aantekeningen, zoals ik dat ook nu nog doe. Op de rechterpagina van week 15, een herinnering aan de start van Levend Water, iemand wilde waarschijnlijk weten wanneer dat begonnen was, 10 maart 2004. Een telefoonnummer van Victor, lid van de Russisch Orthodoxe Kerk aan de Lijnbaansgracht, ze waren op zoek naar iemand die Nederlandse les wilde geven. Onder aan de pagina nog een rijtje vragen voor de hypotheekadviseur. Gewone alledaagse zaken. Vandaag beseffen we dat het Harm zijn laatste verjaardag was, nu tien jaar geleden. De zon schijnt, net als 44 jaar geleden, weet Coos zich te herinneren. Die verjaardag bij PLLEK was gelukkig niet zo lawaaiig als de voorgaande feestjes bij hem thuis of in een disco. Vierendertig en ook Harm was inmiddels een beetje tot rust gekomen. Zijn werk bij Media Monks paste hem en hij genoot zichtbaar van de liefde. In mei zie ik in mijn agenda, nam hij Coos mee naar een Moederdagviering van de Monks in Hilversum. Meer bladzijden sla ik om en op 1 juni, de eerste dag dat ik officieel werkloos was, komt Harm langs om een koffer te halen voor zijn vakantie met Iris naar Japan. Een reis waar ze prachtige herinneringen maakten.

Mooie herinneringen die droevig stemmen. Herinneringen die als een schaduw meegaan. 2016 veranderde van kleur op 14 september, het zijn bladzijden in mijn blauwgroene agenda 2016 die ik liever oversla. Toch zijn ze niet zwart geworden en de agenda’s van de jaren erna vulden zich gewoon door. Nieuw leven werd geboren, we vierden feesten en gingen ook gewoon op vakantie, na duisternis kwam ook weer licht.
Vanmiddag ga ik naar een symposium in de VU. Geurt Henk van Kooten vertelt over zijn boek ‘Echo’s van het goede nieuws’. Een indrukwekkende verhandeling over de ontstaansgeschiedenis van de vier evangeliën.
Van Kooten is hoogleraar in Cambridge en zit op een leerstoel waar ook ooit Erasmus doceerde.  Andere theologen zullen er met hem over in discussie gaan. Ik ben benieuwd of de ‘Wijzen uit het oosten’ nog ter sprake komen. Volgens van Kooten (pg. 131) gaat het om Parthische  Magiërs die op 17 april in het jaar 6 v.Chr. de zon, de maan en vijf planeten  op één rij hadden zien staan (het teken Ram van de dierenriem). Een gebeurtenis die eens in de 3000 jaar voorkomt en volgens van Kooten kan worden gezien als de ‘Ster van Bethlehem’.
Hoezo 17 april? Vandaag, na 2032 jaar, kunnen we dus de geboorte van Jezus van Nazareth vieren.