Harm – 14 september – 2016 – 2026
Een paar weken terug was ik in Leiden met broer en schoonzus uit Capelle. Omdat vrouwlief op vakantie was met een vriendin, gingen wij onder het motto “alleen is maar alleen”, samen op museumbezoek. In Leiden kun je immers te kust en te keur. Bovenaan mijn lijstje stond het ‘Japanmuseum SieboldHuis’, omdat we voor de zomer met onze leesclub uitgebreid hadden stilgestaan bij “De zwevende wereld” van Annejet van der Zijl. Een boeiend boek over Philipp Franz von Siebold en zijn dochter Oine Kusumoto. In het statige pand aan het Rapenburg is een uitgebreide verzameling te vinden van wat Von Siebold ooit heeft meegenomen na zijn verbanning van het eilandje Deshima in de jaren twintig van de 19e eeuw. Vooral de prachtige netsukes zijn een lust voor het oog. Maar mooier en indrukwekkender, vond ik de fototentoonstelling ‘Tokyo Tokyo’ van Richard Koek. Een uitgebreide fotorapportage van het leven in deze immense wereldstad. In Siebolds tijd heette Tokio nog Edo en vanuit Nagasaki moest hij ruim 1000 km reizen om daar te komen. Het waren prachtige foto’s en regelmatig stond ik bij een foto en gingen mijn gedachten naar Harm, wat zou het mooi zijn geweest om deze ervaring te delen met hem. Zijn laatste vakantie in 2016 was naar Japan en hij kwam ook terug met prachtige foto’s en verhalen over “het land van de rijzende zon”. De indrukwekkende serie van fotograaf Koek had hij vast heel gaaf gevonden.
Op die momenten. zoals in dat SieboldHuis, slaat het gemis opeens toe. Het zijn van die momenten dat je het niet verwacht… Zoals afgelopen week; op tv volgde ik de begrafenis van de Noorse koning Harald. Een indrukwekkende optocht van paleis naar kathedraal en toen alle hoogwaardigheidsbekleders eenmaal in de kerk zaten, werd er gelezen uit de Bijbel, psalm 121. De eerste verzen van deze psalm staan op de grafsteen van Harm. Allerlei gedachten dwarrelden door mijn hoofd, het ziekenhuis, de open kist in onze woonkamer en de bijeenkomst in de Westerkerk, van alles kwam voorbij. Psalm 121 is een lied van pelgrims, vol van hoop op weg naar het huis van God in Jeruzalem. Maar vandaag is het voor ons ook een lied vol van hoop op weerzien. Toen aan het einde van die ingetogen Lutherse dienst, met als thema ‘liefde’ een gospelkoor “Abide with me” ging zingen, kon ik het niet meer droog houden.
Vandaag staan we stil bij het leven en overlijden van Harm. Bliepjes, een knuffel, een arm om je heen, we ontkomen er niet aan. Zondagavond hebben we met Harms vrienden een herdenking gehouden bij restaurant ‘Waterkant’. Aan de overkant de boom aan de Nassaukade, waar we later op de avond een moment van stilte hebben gehouden en een kaarsje gebrand. Het was een mooi samenzijn, verhalen over tien jaar waarin levens van Harms vrienden verder zijn gegaan. Velen van hen zijn inmiddels papa en mama en ook hun levens gingen verder met mooie en soms ook lastige dagen. We hebben het leven gevierd en heel veel verhalen over Harm gedeeld. Sommige van zijn vrienden zijn nog steeds festivalgangers en Harm zou ongetwijfeld aanstaande vrijdag zich gemeld hebben op het festivalterrein van ‘Into The Woods’ om lampjes op te hangen. Met de kinderen zullen we die dag ‘Harm-dag’ houden en nog een keer het glas heffen. Tien jaar, ‘een rottig lustrum’, appte een lieve oud-collega. Ze heeft gelijk, je wilt het niet, maar het dringt zich aan ons op. Gelukkig is daar nog steeds het ‘Kyrie Eleison’ en psalm 121 was ook vandaag op Zorgvlied duidelijk leesbaar.
“Hier, in dit schemerige licht, verschijnen de doden: leraren, collega’s, de kinderen van vrienden, tantes, ooms, moeder, vader, de componisten van wie ik de muziek hoor, de psalmdichters van wie ik de woorden citeer, de filosofen van wie ik teksten las, de timmerlui die de huizen maakten waarin ik leef. Overal om me heen zijn de sporen en herinneringen van de doden. Wij leven te midden van de doden, totdat wij ons bij hen voegen.”
Uit Klaagzang voor een zoon (Lament for a Son) van Nicholas Wolterstorff. Mede-organisator vriend Kornelis kon het gisteren niet laten, klom op een bank en vroeg om stilte. Hij citeerde bovenstaande tekst in het Engels uit dit bijzondere boekje!
NASCHRIFT:
Prachtig hoe op de site www.vooraltijdharm.nl ook nu weer verschillende reacties verschijnen!
Soms lees je een boek en denk je, waarom heb ik dit nog niet gelezen en waarom heb ik nog nooit eerder van Oriana Fallici gehoord? We stonden voor de boekenkast van onze oudste dochter en ik keek of ik nog nieuwe aanwinsten ontdekte. Dit jaar heeft ze zich tot doel gesteld om elke week een boek te lezen en ze stopte mij de biografie over Oriana Fallici in handen, zij had hem uit. Ze klonk niet heel erg enthousiast maar ze was er van overtuigd dat haar vader het zeker boeiend zou vinden. En dat laatste had ze helemaal goed, mijn interesse voor biografieën bloeide helemaal weer op.
Inmiddels was Diemen-Zuid veranderd in een sprookjeslandschap. Begin vorige week maakten Coos en ik een prachtige sneeuwwandeling. Zelden was Diemen-Zuid zo mooi! Helaas, een week later ligt er hier en daar nog een hoopje wit. Dooi heeft inmiddels alweer toegeslagen. Wat mij betreft had het nog weken mogen duren en was ik ondanks alle gesnotter en gehoest lekker gaan ronddwalen in een witte wereld. Het gerochel weerhield me er al een aantal dagen van om het ‘Proficiat’ een vervolg te geven. Ook een fikse klus voor de ChristenUnie gooide roet in het eten. Voor de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen moeten eerstdaags de lijsten worden ingeleverd. Ons zeer gewaarde kamerlid Don Ceder (inwoner van Zuidoost) adviseerde om deze keer ook mee te doen in alle stadsdelen. Dat levert uiteindelijk meer stemmen op voor de gemeenteraad en helpt het onze dappere lijstrekker Tim Kuijsten. Maar we we hebben het wel geweten. Mirjam (voorzitter CU-Amsterdam) en ik zijn uren en uren bezig geweest om dit voor elkaar te krijgen. De Kiesraad heeft gelukkig een computerprogramma voor deze actie ontwikkeld, maar deze is voor de computerleek al bijna niet te installeren. Toen we het uiteindelijk voor elkaar hadden gekregen voor de gemeenteraad, moesten we aan de slag voor de stadsdeelcommissies. Dat betekende; programma verwijderen en o wee als daar iets mis ging en dan het hele programma weer opnieuw downloaden. Vervolgens gegevens invoeren, programma weer verwijderen en dan op naar de volgende downloadsessie. Nou Don, je wordt bedankt!
Diezelfde Don, liep zich uit de naad voor zijn herverkiezing op 29 november afgelopen jaar. Dag in dag uit was hij in touw om kiezers in Amsterdam-Zuidoost te mobiliseren. Zo ging hij op zaterdagavond nog eens een ronde maken langs heel veel, vaak internationale, kerken in Zuidoost, om een CU poster met zijn gezicht erop, aan een lantaarnpaal vast te maken. Mede door zijn inzet bleef de derde zetel voor de CU in de Tweede Kamer behouden. Don Ceder, je bent een held!
In april overleed paus Franciscus, 88 jaar oud. Een sympathieke jezuïet en toen we in Duisland waren, heb ik nog het condoleanceregister getekend. Op 9 mei, tweeënhalve week na het overlijden van paus Franciscus had de Rooms Katholieke kerk al een opvolger, het ‘habemus papam’ klonk vanaf het balkon van de Sint-Pietersbasiliek. Paus Leo XIV deed zijn intrede met alle poespas van dien. Als gereformeerde jongen heb ik natuurlijk geleerd mij verre te houden van een kerk waar een ‘paapse mis’ door de Heidelbergse Catechismus wordt betiteld als vervloekte afgoderij… Maar ondertussen verlang ik naar een wereld waarin de zogenaamde machthebbers (denk hierbij aan de despoten in China, Rusland en de VS) in hun handelen zouden lijken op Paus Leo. Rustig, soms streng, maar met wijsheid en vriendelijkheid reageren op grote problemen in de huidige wereld en daarbij omzien naar de verdrukten, de armen en minderheden, zij die vermorzeld worden door de belangen van multimiljonairs en dictators. Maar ook op kerkelijk gebied verlang ik soms stiekem wel eens naar een hele wijze paus, die alle gereformeerden, van links tot rechts met een (buitenaards) gezag tot de orde roept in allerlei kerkelijke conflictjes. Een paus die alle volgelingen van de Weg achter zich verenigt, van Ger Gem tot PKN en van CGK en DGK tot en met wat voor GK ook.
Om toch nog even op het kerkelijk erf te blijven, er gebeurde in december op dat vlak iets bijzonders. Een maandblad dat jarenlang binnen onze kerken verscheen over allerlei geloofszaken had geen toekomst meer, zo concludeerde de redactie, bestuur en de vertegenwoordiging van de leden. Een bijzonder kerkelijk tijdschrift dreigde daarmee te verdwijnen; het blad “Onderweg” was een fusie van “De Reformatie” en “Opbouw”. De laatste twee waren gerenommeerde bladen voor binnen en buitenverbanders. De fusie van deze twee bladen hielp er ook aan mee dat de GKv en de NGK hun jarenlange gescheiden optrekken achter zich lieten. ‘Onderweg’ trok echter steeds minder lezers en de gemiddelde leeftijd van het lezerspubliek lag inmiddels ver boven de zestig. Maar op 11 december j.l. presenteerden twee jonge theologen in de TUU een doorstart. Onderweg 2.0 zal binnenkort op de deurmat liggen en we zijn benieuwd wat Louren Blijdorp en Marinus de Jong gebrouwen hebben!
Op RTL-Z kwam ik een documentaire tegen over dementie. “Will You Get Dementia?”, de Britse arts Claire Taylor gaat daarin op zoek samen met wetenschappers naar dementie, risico’s en preventie van deze aandoening. Aan tafel bij een onderzoeker laat deze haar voelen wat het verschil is in gewicht van hersenen van een gezond iemand en het gewicht van hersenen die zijn aangetast door dementie, ze schrikt ervan. Deze documentaire is een aaneenschakeling van opmerkelijke ontdekkingen en het leert de kijker ook hoe je kunt anticiperen op deze ziekte. Dementie is een verzamelnaam voor meer dan 50 verschillende ziektes en nog steeds worden nieuwe facetten ontdekt. De documentaire is nog te zien op Videoland.
“Oma, is dat jouw probleemsok?” Kleinzoon Teun zag het goed, mijn vrouw was bezig met het breien van een zwarte sok. Weken heeft ze er over gedaan over een paar zwarte sokken, die nu gelukkig af zijn. De ‘opdracht’ kwam van een vriendin van een schoonzus. De vriendin doet allerlei crowdfundingsactiviteiten voor een school in Zuid-Afrika. Ze bakt koek en zet breiers en breisters aan tot het breien van sokken voor de jongens van die school. Specifieke opdracht; ze moeten zwart zijn. Voor mijn vrouw was het, denk ik, de eerste maar ook de laatste keer. Zwarte sokken breien is geen doen. Zeker wanneer het ’s avonds donker wordt zie je niet meer wat je moet doen. Een forse mijnwerkerslamp was misschien een goede oplossing geweest. Alle lof voor Coos. De volgende keer toch maar weer een paar mooie kerstsokken.
In 2025 hebben we genoten van verschillende prachtige concerten. Mozart, Beethoven, Schubert en Verdi kwamen voorbij bij het Nederlands Philharmonisch en het Nederlands Kamerorkest. Maar ook genoten we van Daniël Lohues en een prachtig concert in het Zuid-Franse Banon in de Eglise boven in het dorp. Twee concerten licht ik er uit. Als Oosterparkkerk deden we mee met het festival ‘The Spirit’. Overal in Amsterdam gingen kerkdeuren open voor musici, dansers en toneelspelers. In de OPK trad de gelegenheidsformatie THUIS op. Muziek vanuit alle werelddelen, waaronder ook gospel deden het goed met de OPK-akoestiek. Het leverde mooie gesprekken en contacten op en veel bezoekers die ons kerkgebouw nog nooit van binnen hadden gezien, waren onder de indruk.
Toch spande het afgelopen jaar een verjaardagscadeau de kroon. Mijn beide dochters verrasten mij met een uitvoering van Bachs ‘Weihnachts-Oratorium’. Het Nederlands Kamerkoor onder leiding van Peter Dijkstra trad op met de ‘Akademie für Alte Musik Berlin’. Met z’n drieën gingen we naar Utrecht en maakten daar een prachtige uitvoering mee van de zes cantates die Bach componeerde voor Kerst. Indrukwekkend en zo mooi uitgevoerd. Een onvergetelijk concert en een heel bijzonder verjaardagscadeau, een schot in de roos! Waarvoor nogmaals dank dochters!
In 1980 kwam ik, net voor ons trouwen, in Amsterdam-Oost wonen. In de Transvaalbuurt, met straatnamen zo weggelopen uit de boeken van L. Penning. Pas later ontdekte ik dat de Transvaalbuurt in en voor de Tweede Wereldoorlog een Joodse buurt was geweest. Mijn schoonvader ruimde boeken op en nam voor ons de twee delen van Pressers ‘Ondergang’ mee. Al bladerend en lezend ontdekte ik dat uit onze buurt duizenden Joodse Nederlanders waren verdwenen in de Duitse vernietigingskampen. Een foto van Duitse overvalwagens op het Krugerplein, tussen foto’s van alle andere wreedheden van de fascistische bezetter. In die tijd was er weinig terug te vinden van de vernietiging van zoveel Transbuurtbewoners. Aan de Tugelaweg was een gedenkteken als nagedachtenis van een represaille-fusillade, maar dat waren Nederlandse verzetsstrijders. De tijd van ‘struikelstenen’ moest nog komen.
En zo gaat het, het hele boek door. 142 pagina’s. De opsomming eindigt bij nummer 78-huis. De laatste die genoemd wordt is Rosa Fanni Packer-Goldstein, zij stierf op 27 jarige leeftijd in Auschwitz. Haar huis staat naast het huidige gebouw van het Passantenhotel van HVO Querido, wat weer grenst aan ons kerkgebouw. Aan de even kant eindigt het op nummer 77 en daar verdwenen de bewoners op huis, van de eerste en ook de derde verdieping. En al is het dan meer dan 80 jaar geleden, je wordt er toch ongemakkelijk van. Rogier Schravendeel gaf in april al aan dat dit werk hem soms onpasselijk maakte, al die namen en persoonlijke geschiedenissen van mensen… Het is goed dat huidige bewoners van de Tweede Boerhaavestraat nu kunnen terug lezen wie er ooit in hun huis woonde, maar laat het ook een waarschuwing zijn voor vandaag en morgen.
In de vorige blog had ik mij wel wat snel afgemaakt van de bespreking van het laatste boek van Mounier Samuel. Het kwam omdat ik op dat moment alleen het eerste hoofdstuk had gelezen en daar geboeid door was geraakt. Inmiddels heb ik het boek uitgelezen en het verdient een extra aanbeveling.
Ook komt de klimaatcrisis aan de orde. Samuel waarschuwt nadrukkelijk om signalen van deze crisis niet weg te wuiven. Vandaag zal hij opnieuw een voorbeeld van zijn gelijk hebben gezien op het Journaal (26 aug.). Daar werd melding gemaakt van uiterst nauwkeurige rekenmodellen die voorspellen dat rond 2060 de Warme Golfstroom volledig tot stilstand komt. Dat laatste leidt in ons land en de ons omringende landen tot forse temperatuurdaling en als gevolg daarvan veel meer regen en veel koudere winters (tot -20° C), met alle gevolgen van dien. Samuel wijst terecht naar mijn idee aan, dat de laatste rechtse regering geen enkel oog had voor het milieu. Maar ook de daaraan voorafgaande regeringen onder leiding van Mark Rutte, lachten veel te veel waarschuwingen weg.
DE MEDISCHE OMERTA – Jim Reekers kwam uitgebreid in het nieuws na het verschijnen van zijn ‘memoires’. Hij schudde dan ook flink aan het zorgsysteem, zoals we dat op dit moment kennen. Als medisch specialist (emeritus-hoogleraar in de interventieradiologie) heeft hij uitgebreid de misstanden in de zorg opgetekend. Daarmee spaart hij zijn beroepsgroep niet. Volgens Reekers kan het systeem beter en ook goedkoper. Een boeiend relaas en een must voor hen die regelmatig gebruik maken van ons zorgsysteem. Reekers informeert breed, maar geeft ook aan wanneer we het systeem overvragen. Zijn betoog relativeert zeker de vaak met veel bombarie aangekondigde vooruitgang op onderzoeksgebied. Wetenschap is in veel gevalllen bepaald niet onafhankelijk, toont Reekers aan.
SPULLEN BRENGEN – Ruslandkenner Jelle Brandt Corstius kan geen tochten meer maken door het land waar hij van was gaan houden. Als Jaap Scholten (schrijver en Oost-Europakenner) hem vraagt om mee te gaan met een konvooi naar Oekraïne en daar auto’s en verschillende hulpgoederen af te leveren, zegt hij dit meteen toe. Met een groep vrijwilligers rijden ze door Duitsland en Polen naar Oekraïne. Brandt Corstius geeft een boeiend inzicht in de avontuurlijke reis, maar laat ook het leed van de ‘gewone’ Oekraïners zien. De schrijver steekt niet onder stoelen of banken waar zijn sympathie ligt en hij laat hij goed uitkomen dat het waanzinnige idee van Poetin om Oekraïne in te lijven, op bizarre ideeën is gegrond. Schrijver Tommy Wieringa ging meerdere malen met een Scholten-expeditie mee en schreef daarover het meeslepende ‘Konvooi’.
LYSBETH – Het jaar 2025 is voor Amsterdam een jubileumjaar, de hoofdstad viert zijn 750 jarig bestaan. Op TV werd er al een hele serie aan gewijd waarin ook de Alteratie van 1578 aan de orde kwam. Amsterdam werd van een Roomse een Calvinistische stad. De Roomsgezinden mochten alleen nog in schuilkerken bij elkaar komen. Het stadsbestuur kwam in handen van de gereformeerden. Je zou hopen dat na de heftige omwenteling in 1578 de Amsterdammers hun lesje wel geleerd hebben. Niets is minder waar. Al snel ontstaat er binnen de gereformeerden een strijd tussen Arminianen (remonstranten) en Gomaristen (contraremonstranten).
ONS SOORT MENSEN – We lazen dit boek de afgelopen keer voor de leesclub. Juli Zeh is een gevierde Duitse schrijfster, die naast schrijfster ook jurist is. ‘Ons soort mensen’ speelt zich af in een voormalig (fictief) Oost-Duits dorp; ‘Unterleuten’. Elk hoofdstuk heeft steeds zijn eigen hoofdpersoon en legt daarmee gelijk het leven in Unterleuten bloot. Wie wil weten waarom een maand terug de AfD in het voormalige Oost-Duitsland zoveel aanhang kreeg, moet dit boek lezen. Het geeft ook inzicht in de fouten die gemaakt werden na de ‘Wende’, ze komen ruimschoots aan bod. In Unterleuten hebben de dorpsbewoners geleden onder de communistische DDR, maar ze zijn er anderzijds ook door gevormd. Na de Val van de Muur in 1989 moesten de bewoners van Unterleuten zich opnieuw uitvinden, en dat ging niet zonder problemen. ‘Ons soort mensen’ is een intrigerend en ook humoristisch verhaal dat nog lang resoneert.
DIUS – In mijn agenda heb ik een lijst met boektitels waarvan ik vind dat ik ze wel zou moeten lezen. Het Parool en het ND hebben wekelijks recensies en soms noteer ik een titel en waarvan ik denk, hé dat is interessant. Het lastige is alleen dat de lijst soms te lang wordt. Maar zeker als je al meer hebt gelezen van een geliefde schrijver of schrijfster en er komt je een recensie onder ogen die enthousiast is, tja… Dius had ik ook al in de boekhandel zien liggen en gelukkig was hij vrij snel beschikbaar via de bibliotheek. Op de leesclub hebben we ‘De bekeerlinge’ besproken, een fascinerende roman over Joodse vluchtelingen in de tijd van de Kruistochten. Later las ik ‘De opgang’, ook al een bijzonder boek. Dius is weer heel anders, het gaat over een vriendschap tussen een hoogleraar kunstfilosofie met een leerling.
THE GREAT AMERICAN DICTATOR – Helaas kunnen we er niet omheen. In de VS waait een andere wind, ik schreef daar al eerder over. Frank Schaper schreef er drie dikke boeken over Trump. Op de tafel ‘pas verschenen’ lagen deel 1 en 2. Het eerste heb ik meegenomen en doorgebladerd. Intrigerende verhalen met heel veel achtergrondmateriaal over de afkomst en opkomst van deze vastgoedmagnaat, bedrieger en narcist. Bijzonder vond ik een aantal fotopagina’s waarop Trump wordt vergeleken met oud-president Nixon. De gebaren van Nixon heeft Trump ook in zijn arsenaal. Maar ook de gebaren van de beroemde evangelist Billy Graham zitten in het repertoire van de huidige president van de VS. Jort Kelder en andere kortzichtige praatjesmakers op radio en tv zouden de trilogie van Schaper verplicht moeten lezen. Voor Nederlanders zijn veel dingen van de huidige president van de VS gewoonweg bizar. Maar ondertussen hebben veel van onze christelijke geloofsgenoten aan de overkant van de oceaan geen idee waar wij ons druk over maken. Er is zelfs een groep christelijke nationalisten (gelukkig een minderheid) die er als trumpisten de meest bizarre opvattingen op na houden. Ze beweren zelfs dat de blanke Amerikanen de eerste bewoners van hun continent waren. Het huidige stamhoofd van de Plathoofdindianen had echt gelijk, zijn voorouders hadden echt een beter immigratiebeleid moeten voeren.
Sinds gisteren is er een bestand tussen Israël en Hamas. Nog wankel allemaal, geen vrede en de gevolgen van de strijd zullen nog jaren en jaren doorwerken. Natascha van Weezel schrijft vandaag in Het Parool dat het nog maar een begin is. Hoop op een langdurige vrede is nog ver weg. En de manier waarop de strijders van Hamas in nieuwe pick ups met de drie vrijgelaten vrouwelijke gijzelaars aan kwamen, stemde niet tot vreugde. Maar het meest bizar vond ik het verschil in aantallen. Eén gijzelaar tegen dertig Palestijnse gevangenen. Het stemt bepaald niet hoopvol.
Eén van de grootste ergernissen het afgelopen jaar is het verschijnsel de ‘fatbike’. Amsterdam is er werkelijk van vergeven. Rijden we hier achter de Boekweitdonk af, naar het Reigerpad dan suizen ze je van links voor je neus langs of het niks is. Ook richting het fietspad langs de Weespertrekvaart of de Gooiseweg, ze trekken zich niets aan van andere fietspadgebruikers. Vaak met een donkere hoodie over hun hoofd en gemiddeld al snel boven de 30, terroriseren ze de rest van de fietspadbevolking. Op andere momenten scheuren jonge gasten, nog geen vijftien, liefst met z’n tweeën op zo’n gevaarte, alle stoplichten negerend, al slingerend door het verkeer. In het begin denk je nog, leven en laten leven. Maar ik schrik, ben afgeleid en krijg de neiging om tegen ze te gaan schreeuwen.
Wat heb ik genoten van de prachtige tv-serie van de drie Belgische mannen die wandelen door Nederland. Eerder al waren dwars door België gewandeld naar Maastricht om daar het Pieterpad te volgen. Het leverde prachtige tv op. Het wandelen nog lang niet moe, togen ze opnieuw op pad, nu namen ze vanuit Noord-Friesland het Diagonaalpad. Het levert het soort televisie op, waar je op kunt herkauwen. Prachtige beelden van gebieden in Nederland waarvan je niet wist dat het er was. Aanvoerder Arnout Hauben treedt de mensen die ze tegenkomen op zo’n eerlijke manier tegemoet, dat er in de meeste gevallen mooie, soms zelfs diepzinnige gesprekken ontstaan. Niks gekunsteld, maar leerzaam. Niks polariserend, maar verbindend.
Eigenlijk best wel geinig om van een afgelopen jaar het agenda nog eens door te bladeren. Ikzelf zet er niet alleen maar mijn afspraken in, maar ook verjaardagen, sterfdata en regelmatig noteer ik bijzondere gebeurtenissen. Soms neem ik die over in een volgend agenda, om daar op de betreffende datum toch nog een keer bij stil staan. Eén van de vervelendste dingen was wel het verstopt raken van de afvoer. De eerste keer hadden we kleinzoon Teun te logeren en het was zondag. Dus toch maar een nooddienst gebeld. Gelukkig konden die de verstopping min of meer verhelpen. Helaas hebben ze toen zitten knoeien met de hangende wc-pot.
Een andere ingrijpende gebeurtenis is het aanstaande vertrek van onze dominee. Na nog geen zes jaar gaat Marinus de OPK verlaten. Het is zoals het is en we snappen zijn overwegingen. Zijn werk aan de Theologische Universiteit Utrecht zal vast tot zegen van de kerken zijn. Het is dan wel geen ergernis of irritatie, maar het voelt wel als verdriet. Tijdens de coronaperiode was Marinus de trekker van online diensten, eerst vanuit zijn studeerkamer en later vanuit in kerkzaal in verbouwing. Zijn stimulans om ons meer te laten leiden door het kerkelijk jaar en ook liturgische gebruiken die in de loop van de geschiedenis verdwenen zijn weer te herintroduceren, ik hoop dat we het voortzetten. Het maakt ons meer kerk. Een paar maanden geleden vierden we een zondag geen Heilig Avondmaal. Een broeder reageerde met: “Het voelt als een halve kerkdienst.”
Op de laatste veiling van ‘de Eland’ was een hele partij Friese en Groningse staartklokken te koop. ‘Collectie Bouwens’ stond er in de catalogus. Helaas zijn deze klokken tegenwoordig niets meer waard. Voor tussen de honderd en vijfhonderd euro gingen tientallen prachtig oude uurwerken onder de hamer. Waar ze eertijds zo maar duizenden guldens kosten, is er nu totaal geen interesse meer. Het zijn tijdaanduiders met allemaal hun eigen specifieke geschiedenis. Hele generaties hielden ze bij de tijd en ze kunnen nog eeuwen mee. Toch een ergernis dat daar zo weinig oog voor is. Gelukkig zijn er hier en daar nog liefhebbers, geen digitaal gedoe, maar gewoon het gewicht hijsen.
Een behoorlijke ergernis was het terugverhuizen van onze opk-zuster Roos. Eigenaar ‘firma A.’ te Schiphol, liet het er flink bij zitten. Een lijst van bijna 30 nog te verrichten verbeteringen was zo gemaakt. Het kostte heel veel energie om toch zo veel mogelijk voor elkaar te krijgen. Op een zeker moment wilde men zelfs geen zaken meer doen met de ‘zaakwaarnemer’. Maar dat liet onze zuster niet op zich zitten. Inmiddels is er geverfd, behangen, geschrobd, gezweet en uiteindelijk verhuisd. De OPK op zijn sterkst zullen we maar denken. Maar de irritatie met betrekking tot de verhuurder was soms groot als er weer een forse mail moest worden gestuurd.
Een paar dagen later zijn we in het Drents Museum, voor de tentoonstelling over Albert Steenbergen. Ook die heeft alles te maken met onze geboortegrond. Steenbergen was een Hoogeveense schilder en schrijver in de 19e eeuw. Hij schreef gedichten, verhalen en toneelstukken. Een beroemd verhaal in Hoogeveen en omstreken is het over “De Nevelhekse”. Bij ons thuis ging altijd het verhaal dat deze vrouw in de buurt van de Langedijk (de straat waar wij woonden) gewoond had. Ergens in de bocht, waar een klein bos was, heet het “’t Holtien”, daarachter ergens. Ooit voerde men in de bijzalen van de kerk een toneelstuk op over “De Nevelheks” en hing bij ons daarna nog een stuk doek met daarop een afbeelding van deze nevelheks. Waarschijnlijk heeft Steenbergen teruggegrepen op oude volksverhalen waarin witte wieven een rol speelden. Het verhaal is een aantal jaren opnieuw uitgegeven en ligt te koop in de Museumwinkel.
Zo nu en dan krijg ik reacties op mijn verhaaltjes. Soms een vraag om verduidelijking, soms is er een typefout ontdekt. Erg leuk is het als er een heel verhaal terugkomt. Vriend Jan uit Assen reageerde bijvoorbeeld op het Bijbelverhaal, met een hele beschouwing over de Statenbijbel uit de familie van zijn vrouw. Hopenlijk kunnen ze die Bijbel nog een keer bemachtigen.