Categorie: Harm 2016

Wildeburg | In memoriam Harm 1982 – 2016 (63)

gelukkig werd het ook nog droog…

Een bijzondere belevenis was het. Op uitnodiging van Paul, huisgenoot van Harm en festivalorganisator, naar de Noordoostpolder afgelopen vrijdag, samen met ons gezin. Iets wat we voor Harms overlijden waarschijnlijk nooit gedaan zouden hebben. Hij zou het niet eens gewild en ook niet gevraagd hebben, denk ik. Het festival “Wildeburg” kenden we inmiddels van het programma “De Dolende Dertigers“, waarin Marlijn Weerdenburg zocht naar antwoorden op de levensvragen van de dertigers van nu. Ze dook in een persoonlijke ontdekkingstocht ook in de wereld van festivalgangers en zo kwam ze op de vorige editie van Wildeburg ook Harm met zijn vrienden tegen. In haar TV programma over dertigers en hun vragen kwam Harm dus even in een flits voorbij. Later zorgde één van Harms vrienden er voor dat we de volledige opname kregen. Heftig als je Harm dan opeens al pratend en redenerend terug ziet.

de festivaldirecteur

Nu lopen we rond waar we Harm in de tv-opnames hebben zien rondlopen. Paul ontvangt ons hartelijk, enigszins verlaat want er dreigde een forse onweersbui. Wanneer de buien weggedreven zijn klinkt overal vanaf het festivalterrein de muziek. Verschillende podia worden al snel omringd door de eerste swingende festivalgangers. Sommigen kijken ons vreemd aan. Zestigers zijn hier echt een vreemde eend in de bijt. Al rondleidend verdeelt Paul zijn aandacht tussen ons en zijn regelmatig rinkelende telefoon. Hij wijst ons waar Harm vorig jaar met zijn vrienden hun tentjes opsloegen en tranen vloeien en ze prikken achter mijn ogen.
Al rondkijkend krijgen we een idee wat zo’n festival eigenlijk is. Duizenden, bij dit festival zo’n 8000, vermaken zich een heel weekend met live-muziek, dj’s, kunst en allerlei spelletjes. Ondertussen moeten ze gebruiken maken van ‘vieze’ wc’s, in de rij staan voor de douche en slapen terwijl om hen heen het festival gewoon doorgaat. Ik kan mer er alles, maar ook niets bij voorstellen dat Harm dit leuk vond.  Het er even helemaal uit zijn, het groepsgevoel en dan ook nog met je beste vrienden… Dominee Tim zou er een mooi bubbel-verhaal bij kunnen houden, maar ik denk dat dat ook zo werkt. Ooit gingen we zelf wel eens naar meerdaagse bijeenkomsten waarop sprekers uit Amerika over het geloof in God kwamen spreken. Zij hadden een heldere en net wat andere kijk op een leven met God dan we in Nederland doorgaans gewend waren. Het was motiverend, hartverwarmend en eenmaal thuis had je een heimwee gevoel dat je alleen kon delen met andere congresgangers. Zo werkt een festival ook denk ik. Er zitten zonder dat de deelnemers het doorhebben zeker ook religieuze aspecten aan. Ik kan me dus heel goed voorstellen dat dat ook met Harm iets deed,  weg van de waan van de dag. Zeker wanneer het dan ook nog jouw muziek is, geweldig natuurlijk.
Het meeste wat we hoorden was helaas niet mijn muziek, pas bij het vertrek passeerden we een tent waarin lekkere livemuziek werd gespeeld, zonder versterking en je had dus geen oordopjes nodig. Het was mooi om een stuk van Harms leven mee te maken en eigenlijk jammer dat we dit pas ontdekten nu hij er niet meer is.

Kyrie eleison

Even afstand 2 | In memoriam Harm 1982 – 2016 (61)

Ach ja, tegenwoordig is het heel gewoon om je laptop mee te nemen op vakantie. Niks niet ‘even afstand’ dus. Zowel bij het kasteel als op de camping was wifi aanwezig. Bij het kasteel, midden in de Bourgogne, was de verbinding zwak, maar het ging. Bij de receptie van de camping in de Luberon kon ik zelfs mijn favoriete krant downloaden! Op die manier ben je toch verbonden met thuis en de familie en dat voelt goed. Zo kreeg ik afgelopen zaterdag verschillende mailtjes over een ingezonden in het Parool. Een degelijk verhaal van iemand die er goed over heeft nagedacht en de situatie goed kent aan de Nassaukade. Voor de geïnteresseerden, volg deze link: INGEZONDEN PAROOL. Meneer Peter Meere, hartelijk dank! Het laat tegelijk ook zien dat het verhaal nog niet klaar is, dat maakt het ook weer ingewikkeld.

Chateau Digoine vanuit ons ‘slaapkamerraam’

In Trouw stond een paar weken terug alweer, een heel mooi vraaggesprek met Manu Kierse over verdriet en rouwverwerking. Een erg goede beschouwing en zeker het lezen waard. Volg deze link: ARTIKEL TROUW.  Ook dat zijn gewoon dingen die je in je vakantie onder ogen krijgt, je kunt er je ogen en oren niet sluiten voor het verdriet. Het leven gaat door en het verdriet ook.  De afgelopen dagen hebben we, met al ons verdriet, nog heerlijk gefietst in de Bourgogne. Prachtige fietspaden hebben ze daar, langs het Canal du Centre en ook over oude spoorlijntjes. Je kunt niet echt een tocht maken, het is echt heen en terug, maar gelukkig zie je het landschap dan ook op twee manieren voorbijkomen. We hebben maar niet een camera op onze fiets gemonteerd om later alles nog eens terug te zien. Er was ooit een collega die een filmapparaat op zijn hoedenplank van de auto monteerde om achteraf te kunnen genieten van alle mooie uitzichten. Dat laatste was niet nodig, we genoten van de prachtige wijngaarden waarin men druk bezig was om de te lange uitlopers te verwijderen. We genoten van de geel geelgekleurde zonnebloemvelden, die op de heenweg nog groen waren. Al fietsend kwamen we onder de indruk van al het mooie, maar hadden we ook de gelegenheid om ons verdriet te delen.

Even afstand | In memoriam Harm 1982 – 2016 (60)

Na alle hectiek van de afgelopen dagen, koesteren we ons in de Bourgondische zon. Ook nu voelde het weer gek om met vakantie te gaan. Maar na alle gedoe naar aanleiding van het artikel op de AT5 site, is het ook wel goed om even afstand te nemen. Een aardige journalist mailde voor een artikel in de Telegraaf. Hij was geïnteresseerd in het dilemma tussen vergeving en gerechtigheid. Na een uitgebreid gesprek bij ons aan tafel leverde hij voor de woensdagkrant een mooi artikel over deze worsteling. Vervolgens wilde ook Het Parool een stuk schrijven, over het niet vervolgen van de agent die Harm heeft aangereden. Tijdens het inpakken van de koffers, ook maar even tussendoor een interview gedaan. Voor de zaterdagkrant, zei de journaliste. Ook daarin weer het dilemma of we wel of niet een artikel 12 procedure laten inzetten, maar ook een terugblik op 14 september vorig jaar. Om het artikel goed te kunnen lezen; klik op volgende link: ARTIKEL PAROOL.
Toen we vanmiddag lekker even fietsten, konden we genieten van prachtige bloemrijke bermen, vers gemaaid gras en rennende koeien. In Couches heerlijk op een terrasje gezeten en daarna de tuin van het plaatselijke kasteel bekeken. Maar ja, vervolgens moesten we wel weer via vals plat omhoog. Gelukkig kunnen onze e-bikes dat gemakkelijk aan. We stallen ze hier en als alles meezit gaan we over twee weken langs het ‘Canal du Centre’ fietsen.
En voor de liefhebbers van leuke adresjes, hierbij een tip. (We krijgen geen provisie.) Voorop de SEASONS staat een prachtige foto van Matt en Jitske. Al jaren bieden ze een gastvrij onderkomen aan reizigers die houden van een lekker bed, heerlijk ontbijt en rust! Voor onze heen en terugreis naar het zuiden is het al jaren een must. Eventueel rijden we er voor om.  Al eerder waren ze te zien bij BinnensteBuiten, maar deze prachtige fotoreportage in SEASONS mag er ook zijn.

Kyrie eleison

Shalom en seponeren | In memoriam Harm 1982 – 2016 (58)

De afgelopen week was mijn agenda twee keer gevuld met DENKEN OM SHALOM. Nicholas Wolterstorff was in Nederland om de presentatie van de bundel over zijn werk mee te maken en ook om een viertal lezingen te houden. Afgelopen dinsdag kon ik op de fiets naar de VU waar Wolterstorff een toespraak hield onder de titel: ‘Shalom in our anxious times of populism’. Mooi om mee te maken, een vijfentachtigjarige jaar oude professor in de filosofie, maar nog met beide benen op de grond. Een beetje hardhorend, maar niet schuwend om Trump en in zijn spoor een heleboel andere populisten (“zij klagen eigenlijk de wetten en regels aan!”) gedegen weerwoord te geven. “Waar shalom heerst, daar vervullen we onze verantwoordelijkheden ten opzichte van elkaar, van God, van de natuur. Maar shalom is meer. Het is alleen volledig aanwezig waar ook vreugde en geluk in deze relaties worden ervaren.” Deze uitspraak over shalom is steeds de kern van Wolterstorffs filosofie, aangevuld met ‘justice’ (rechtvaardigheid/gerechtigheid).
In de bundel die nu verschenen is staan ook een paar hoofdstukken van Wolterstorff zelf, waarin hij nog eens kort samenvat wat zijn filosofische ideeën inhouden. Het mooie er aan vind ik dat het zo dicht bij de dagelijkse werkelijkheid komt. Een zeer leesbaar verhaal, ook voor de niet filosoof; aanbevelenswaardig. Voor mijzelf was ik door de naam Wolterstorff getriggerd, vanwege zijn boekje over rouw en verdriet. Ik heb daar eerder over geschreven. In ‘Klaaglied voor een zoon’ vertelt vader, maar ook filosoof Wolterstorff wat er met hem gebeurde toen in 1985 zijn zoon Eric plotseling verongelukte. Een zeer lezenswaardig bundeling van korte hoofdstukjes, gedachten, die de lezer meeneemt in zijn onmacht, vragen, verdriet en rouw.  Eind 2016 stond er in een bijlage van het ND een uitgebreid vraaggesprek met Wolterstorff over zijn werk, maar het ging ook over zijn verongelukte zoon. Via via konden we nog een exemplaar van ‘Klaaglied’ opduikelen, het is helaas uitverkocht. Toen AKZ+ via een mail een serie lezingen aankondigde was ik er dan ook snel bij om me in te schrijven voor twee van de vier lezingen. Afgelopen donderdag kon ik hem bedanken voor zijn bemoedigende boekje over de dood van zijn zoon. Er was zoveel herkenbaar in zijn verhaal. En al is mijn Engels dan niet heel hoogdravend, we verstonden en begrepen elkaar en de kleine professor sloeg daarbij een arm om mij heen.
In ‘Denken om Shalom’  heeft journalist Herman Veenhof (van het ND) een diepgravende beschouwing geschreven over ‘De witregels van Wolterstorff – Over rouw en verdriet’. Een mooi hoofdstuk, van iemand die ook uit ervaring spreekt, waarin rouw en verdriet in een veel groter perspectief worden gezet.

Roel Kuiper, Bram de Muynck en Nicholas Wolterstorff tijdens het beantwoorden van vragen

Donderdag was de derde bijeenkomst met Wolterstorff trouwens, in Ede op de CHE (Christelijke Hogeschool). Het ging deze keer over “Shalom and Christian Identity in Education”. Opnieuw een zeer boeiende, maar tegelijk ook een praktisch beschouwing over christelijk onderwijs. In de bundel wijdt Roel Kuiper er een heel hoofdstuk aan. Voor iedereen die in het christelijk onderwijs werkt een must om te lezen. Ook bij het onderwijs moeten shalom en justice centraal staan en het onderwijs moet in zichzelf shalom zijn. Een man of vrouw voor de klas moet ‘model’ (op z’n Engels) zijn! De school onderwijst immers voor ‘het leven’!

De rauwe werkelijkheid, naast alle filosofische gedoe, was er donderdagmorgen. Een journaliste van AT5 was na het lezen van het blog over ‘seponeren’, journalistiek geïnteresseerd in het ongeluk van Harm. Ze had ook navraag gedaan bij het OM en gevraagd of mijn waarnemingen en opmerkingen in het blog destijds, wel juist waren. Dat resulteerde vandaag in een uitgebreid artikel op de AT5 site vandaag. Ook op de NHnieuws site is hetzelfde verhaal te vinden. Al snel namen de NOS en ook Het Parool het in verkorte vorm over. Vervolgens hoorden we het ineens op het nieuws van 14.00 uur. Daarna belde Hart van Nederland voor commentaar; een tv uitzending over de hele kwestie hebben we maar afgewimpeld. Al met al confronterend, maar meer omdat je dan op het www weer de foto van Harm en de gekreukelde fiets voorbij ziet komen.

En het verband met de filosofie van Wolterstorff? Dat we ‘shalom en justice’ zoeken waar het gaat om de gerechtelijke afwikkeling rond het dodelijk ongeluk van Harm. Ingewikkeld, zeker ook nadat we ons niet serieus genomen voelden door de Officier van Justitie.

kyrie eleison

Zalig die treuren … | In memoriam Harm 1982 – 2016 (57)

De eerste dag van juni is prachtig. Vandaag zal de steen op Harm zijn graf geplaatst worden. Zorgvlied baadt in de zon en we gaan eerst maar eens flink snoeien. Ook enkele naburige graven knappen we een beetje op. Wanneer de mannen van de steenhouwerij komen aangereden kunnen ze gelijk aan de slag. Eerst wordt een grote liggende steen gelegd waarna de treden aan de voorkant volgen. Wanneer dat allemaal goed ligt volgen er twee staande stenen. We mogen zelf meekijken of het volgens ons timmermansoog allemaal klopt. Wanneer alles staat is het best wel een emotioneel moment. Het ontwerp van Iris is in het echt nog mooier. De teksten zijn door de steenhouwer prachtig in het Belgische hardsteen gebeiteld. En ook de twee mannen die het allemaal moesten plaatsen waren zeer tevreden. Het is een prachtig monument geworden en in zijn forsheid past het echt bij wie Harm was. Zijn naam in zijn lettertype en ook de beginregels van psalm 121. Gisteren kregen we nog een mooi verhaal van een van Harm zijn vele vrienden. Hij haalde herinneringen op aan een gezamenlijke skivakantie. In de hoge bergen was Harm blijkbaar in zijn element, zelfs als hij onderuit ging. Harm die zijn geloof wel eens karakteriseerde als een botsautogeloof wist zeker dat je het van boven de bergen moet verwachten, al ging dat soms ook knetterend.
De treden aan de voorkant zijn niet alleen praktisch, je kunt even gaan zitten en lekker weg mijmeren, maar die drie treden wijzen ook omhoog…
Als familie konden we het niet laten om hier een vers uit de prachtige bergrede van Jezus te citeren. ‘Zalig die treuren, want zij zullen vertroost worden.’ Voor ons is het belangrijk om dat iedere keer weer tot je door te laten dringen en wie weet is het een eyeopener voor een verdrietige voorbijganger. En wanneer je er langs loopt, zie je opeens tussen die twee staande stenen toch een opening; er is meer dan hier en nu; zicht op een leven na dit leven.

Kyrie eleison

Muziek en bier | In memoriam Harm 1982 – 2016 (56)

Een druk weekend was het. Het begon met een geweldig releaseconcert van Jeremy. Jeremy werkt bij Youth With A Mission aan het Kadijksplein en is getrouwd met Roos, ons nichtje. Femmie had via Facebook gevolgd dat er een concert zou zijn in Amsterdam en dat laat je dan niet zo maar voorbij gaan. Prachtig om mee te maken hoe jonge mensen zo vol zijn van de grootheid van God, schepper van deze wereld, dat ze dat op deze manier kunnen vertolken. Muziek is zo iets bijzonders en van God gegeven, dat kwam vrijdagavond wel heel goed binnen. Al kende ik nog geen van Jeremy’s nummers, je ging als het ware vanzelf van binnen meeneuriën. Je kon ook rustig je ogen sluiten en je gedachten laten gaan op de golven van de muziek. Het sloot ook mooi aan bij de voorbereiding die ik had gedaan voor zondag. Er was gevraagd of ik weer es een preek wilde lezen en na wat wikken en wegen vond ik dat geen probleem. Ik dacht een redelijk gemakkelijk onderwerp gevonden te hebben in een preek van Tim Keller: ‘De genade van muziek’. Aan de hand van de verzen 18-20 uit het 5e hoofdstuk in de brief van Paulus aan de christelijke gemeente in Efeze legt Keller uit dat muziek een geschenk van God is. Dat sloot prachtig aan natuurlijk bij de aanbiddingsmuziek van Jeremy en bij wat ongeveer een maand geleden hoogleraar Erik Scherder betoogde bij DWDD, toen hij daar zijn nieuwste boek promootte. Muziek is overal goed voor, betoogt hij in zijn nieuwste boek: ‘Singing in the brain’. Paulus was hem al lang voor met de uitsprak: ‘En ‘bedwelmt u niet aan wijn’, want dat maakt reddeloos, maar wordt vervuld van Geest, elkaar toesprekend met psalmen, hymnen en geestelijke gezangen, zingend en psalmend voor de Heer met heel uw hart.’

Harm had veel met muziek, honderden LP’s stonden er in zijn kamer, ik heb daar eerder over verteld. Bij de voorbereiding van de preek heb ik dan ook verschillende keren gedacht daar ook nog iets over te zeggen. De kracht van de muziek tijdens de bijeenkomst voorafgaand aan Harm zijn begrafenis was zo intens, zo troostend en bracht ons ook heel dicht bij Harm. Ik wilde geen tranen onderweg in de dienst, dus toch maar niet genoemd, maar het was er op de achtergrond gelukkig wel. Bij de intro van de dienst heb ik een blogje voorgelezen die op de site van de Protestantse diaconie stond, zangleider en liturgiemaker Jaap had me daarop geattendeerd. Bleek het opeens over Maaike Ouboter en het nummer ‘Dat ik je mis’ te gaan. Waar een vluchteling al niet zijn kracht uit haalt, maar ik kon gelukkig net op tijd een brok in mijn keel wegslikken.
Ook zaterdag was er muziek trouwens, bij de officiële opening van de Brouwerij van het Kleiklooster. In een grote hal naast IKEA wordt inmiddels heel wat bier gebrouwen. Een prachtig feest met heel veel bierliefhebbers, maar ook veel vrienden van het Kleiklooster. Harm had een bierabonnement en er zat een keer een Kloosterbiertje van Kleiburg bij, niet zijn smaak. Maar later moest hij het toch bijstellen toen ik hier thuis wat bier van Kleiburg had. Prachtig, ik hoop dat het uiteindelijk een mooi sociaal project wordt. Pastor Martijn, nu directeur van de bierbrouwerij doet er in ieder geval alles aan. Zondag 14 mei vierden we de verzelfstandiging in de OPK van drie projecten; STROOM, de PopUp kerk van Rikko en ook van het Kleiklooster. In feite allemaal dochters van de OPK. Harm zou misschien nog wel eens gerefereerd hebben aan de jaren tachtig. Als klein jongetje ging hij regelmatig mee naar de Witte Tent in het Bijlmerpark. Daar begon heel eenvoudig het over de muren van de kerk heen kijken. In het begin met hulp van E&R en later samen met de groep rond Norman Viss uit de VS op straten en pleinen in het Centrum van Amsterdam. Deze vaak seizoengebonden projecten resulteerden uiteindelijk in een Amstelproject. Op de fiets door de ‘Bijlmer’ kwamen die gebeurtenissen zo maar weer boven. Daarom, proost!, op een prachtig project en dat er iets mag doorborrelen van de drive en de spirit van de medewerkers!

Drie keer dood | In memoriam Harm 1982 – 2016 (55)

Met mijn vriend V, die illegaal in Nederland is, loop ik naar de psychotherapeut. Tegenwoordig moet hij minstens drie keer in de week naar therapie. In zijn vaderland is hij zo zwaar gemarteld dat zijn behandelaars, ondanks zijn illegaliteit, besloten hebben hem toch te behandelen. Bij het IND ligt er inmiddels een dik rapport van een externe groep psychologen, waarvan je bij het lezen je ogen niet droog houdt.

lees verder op: IK MIS JE

Dodenherdenking | In memoriam Harm 1982 – 2016 (54)

Pieter Elias
Henk Verkuijl
Matthijs Verkuijl

Drie namen op een houten kruis en daarboven: gefusilleerd 15 december 1944. Ik ken deze mannen al jaren, al heb ik ze nooit echt gekend. Ooit adopteerden we als school het bijna twee meter hoge witte kruis aan de Haarlemmerweg, vlak bij het huidige station Sloterdijk. Elke 4e mei leggen de leerlingen van de basisschool een bloemstuk en wordt er iets verteld  over de verschrikkelijke gebeurtenis op die 15e december, nu al meer dan 72 jaar geleden. Door de voortreffelijke organisatie van moeder Hélène zijn er elk jaar meer belangstellenden. Een paar maanden geleden belde ze op of ik dit jaar een toespraak wilde houden. In 2010 had ik het voor het laatst gedaan, bedacht ik. Ik appte dat ik het wel zag zitten, niet wetend wat het uiteindelijk met mij zou doen.
Eigenlijk is het achteraf best wel vreemd dat de Duitse overheerser in de laatste maanden van de oorlog nog zoveel slachtoffers maakte. Een groot deel van Nederland was al vrij. Alleen die 15e december al, werden er op vier plekken 12 mannen gefusilleerd in Amsterdam en omgeving. Op vier plaatsen waren er door het verzet zogenaamde terreurdaden gepleegd. Er waren treinen ontspoord en er was een grote hoeveelheid suiker achterover gedrukt. De gefusilleerde mannen waren allen opgepakte verzetsmensen en ter dood veroordeeld. Er was geen direct verband tussen hun verzetsdaden en de gepleegde sabotage. Aan de Weteringsschans in Amsterdam zaten ze vast tot het vonnis zou worden voltrokken. De drie mannen die op de Haarlemmerweg in koelen bloede, midden op de dag werden neergeknald moesten tot een afschrikwekkend voorbeeld dienen.
Pieter Elias was rechercheur bij de politie en nog maar 36 toen hij werd opgepakt en een paar weken later stierf door de kogels van de bezetter. Hij zat volop in het verzet, vervoerde met zijn politieauto wapens, maar ook voedsel voor onderduikers. Een verrader zorgde er voor dat hij tegen de lamp liep. Henk Verkuijl was in 1942 al bij het verzet terecht gekomen. Spionage en kleine sabotage activiteiten, daar draaide hij zijn hand niet voor om. Toen hij eind november, 23 jaar oud, bij zijn ouders in Badhoevedorp logeerde werd de hele familie opgepakt. Ook zij waren verraden. Samen met zijn vader Matthijs, 49 jaar oud, die ook volop in het verzet zat, werd hij op die 15e december uit zijn cel gehaald. Arm in arm stonden ze naast Pieter Elias, toen de kogels van ‘het ‘Todeskommando’ hen troffen. Ongetwijfeld zijn de gedachten van vader en zoon uitgegaan naar moeder en de andere kinderen die ook waren opgepakt.

foto – Rufus de Vries

Ik noem bij de herdenking de namen van deze drie mannen en vertel hoe oud ze waren en vraag aan de omstanders of ze hun hand opsteken als ze ook ongeveer zo oud zijn. 36, 23 en 49; opeens komt het heel dichtbij. Voor mij staan de schoolkinderen waarvan de vader of moeder misschien zo oud is. Het waren mannen die niet wilde sterven, ze hielden van hun vrouw, hun vader en moeder en hun familie. Maar ze toonden levensmoed en heldhaftigheid, kwamen op voor hun land en de onderdrukten.
Opeens knalt het door mijn hoofd, ook Harm wilde niet dood en was nog maar 34. Het heeft niets te maken met de hele dodenherdenking, maar toch zie ik opeens zijn gezicht voor me. Als schooljongen heeft hij meer dan 20 jaar geleden ook hier bij het witte kruis gestaan. En ik kan er niks aan doen, maar wanneer de lampen aan de overkant van de vijver gaan branden ten teken dat de ‘twee minuten stilte’ ingaan, denk ik aan Pieter, Henk en Matthijs en ook aan Harm.

Kyrie eleison

Seponeren…. | In memoriam Harm 1982 – 2016 (53)

Parool 2 mei 2017; Harm was 1 van de 629 verkeersdoden in 2016

Gisteren was een drukke en achteraf gezien ook weer heftige dag. Coos ging weer starten in een kraamgezin, deze keer (‘speciaal gezin’) in Amersfoort. Ik moest voor de eerste keer beginnen met mijn vrijwilligersbaantje in Zeist bij het CBB (Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden). Dus via Amersfoort naar Zeist en op de terugweg dezelfde route. Omdat Coos nog niet klaar was kon ik even bijkomen van de eerste keer inlezen van een boek. Vorige week kreeg ik mijn eerste titel aangereikt; “Uit de tijd”. Een nogal toepasselijke titel, maar daar heb ik Anne-Marie maar niet mee vermoeid. De schrijver zegt trouwens in de proloog dat het niet gaat om het dialect ‘uut de tied’, waarbij het dan om de dood zou gaan.  Thuis gekomen hebben we snel de fiets gepakt, op naar het IJdock; het Paleis van Justitie. Eenmaal binnen verbazen we ons over alle megalomane marmer, alleen het plafond is niet van steen. We worden meegenomen naar de ‘slachtofferruimte’, die, hoe bizar, een vrij kale zaal in de kelder is, zonder marmer. De beveiliging moet er voor zorgen dat alle deuren van slot zijn. Afwachtend, we moeten zelf ons water inschenken, scharen we ons als familie aan de ene kant van een lange tafel, tegenover ons zit de Officier van Justitie P.V. (mooie afkorting toch?). Na een vraag van hem hoe de familierelaties zijn aan de overkant, steekt hij van wal.

We hebben er maanden naar uitgekeken en nadat we het proces-verbaal hadden bestudeerd, ook veel over gepraat. Na ruim zeven en een halve maand zitten we dan eindelijk bij het Openbaar Ministerie aan tafel. Wat kunnen we verwachten? Kennissen bij de politie verschillen er over van mening. De één denkt dat de agent vrij uit gaat, maar de ander geeft er de term ‘dood door schuld’ aan. En ook wij hebben ons de vraag gesteld wat we er mee op schieten, als de agent voor de rechter moet verschijnen. Is het niet mooi en ook christelijk, zei laatst een lieve broeder, dat je gewoon tegen de officier zegt dat je het hem vergeeft? Hij heeft toch ook zijn straf al… ? Ik wierp tegen dat er toch ook een rechter over moet oordelen. Het is immers niet niks, je zoon, je broer, je liefste vriend is doodgereden. Ik wil best vergeven, maar……..

De Officier steekt van wal, het proces verbaal open voor zich op tafel. Naast hem schrijft de secretaris alles nauwgezet op. De heer V. begint met uiteen te zetten dat volgens hem de agent niet harder dan 50 op de Nassaukade had mogen rijden. Ook al beroep je je op de brancherichtlijnen, nee, de situatie vroeg er niet om en niet aan alle voorwaarden voor harder rijden door een politievoertuig, werd voldaan. Agent A. had niet harder dan 50 mogen rijden.
Maar Harm had voorrang moeten verlenen aan een passerende auto, ook al reed die op dat moment bijna 85 km/u. Je kunt verwachten dat op een stille Nassaukade, zeker na twaalven, auto’s sowieso 60 à 65 gaan rijden. De kade is breed en nodigt uit tot flink rijden; “dat zou u waarschijnlijk ook gedaan hebben!?” Hier en daar gaf de officier zelf aan dat empathie niet zijn sterkste kant was, “een karakterfout”, gaf hij eerlijk toe. Daarnaast had Harm geen licht op zijn fiets en minstens 3 à 4 alcoholische versnaperingen genuttigd volgens de analyse. Harm is daardoor misschien ook wat ‘lichtzinnig’ geweest in zijn gedrag.
Met al die feiten moet de Officier vervolgens aan de gang en het wegen. Volgens Officier V. was de overtreding van agent A. niet van het hoogste niveau. Het was niet te duiden als ‘aanmerkelijk onvoorzichtig’, om maar in juridische termen te blijven. En er hadden dan ook twee overtredingen moeten zijn gepleegd. Wat dan overblijft is een overtreding van de snelheid en dat zou bij de Kantonrechter kunnen worden aangebracht. In die zin is op dat moment agent A. een gewone Nederlander, maar als agent had hij wel een goede reden om snel bij de plaats des onheils te zijn (een vermeende insluiping bij een in aanbouw zijnde kledingwinkel aan het Damrak). “Formeel reed hij veel te hard, maar hij had de pech dat er een fietser komt aanrijden en oversteekt.” Juridisch gezien ligt, volgens de Officier dus, zeker ook veel schuld bij Harm.
De Officier geeft aan dat hij mensen wil vervolgen die bewust fouten begaan, maar dat is hier niet het geval. Een gang naar de kantonrechter lijkt de officier niet zinvol, dat levert te weinig op, daarom is het het voorstel: seponeren. Dat laatste houdt in, dat het Openbaar Ministerie niet gaat vervolgen.

Wanneer we het er niet mee eens zijn kunnen we nog de zogenaamde artikel 12 procedure gaan volgen. Dan kunnen we als familie een klacht indienen bij het OM en moet het Hof (gerechtshof aan de Prinsengracht) beslissen, of ze er alsnog, wel of niet een zaak van maken. Bij een kop koffie en een glas bier hebben we nog flink wat zitten nakaarten. Moeten we er verder nog iets mee? Wat kost ons dat emotioneel? Hebben we daar zin in? Gaan we nog meerdere advocaten consulteren? De komende weken laten we het allemaal rustig bezinken. Met wat we ook doen, Harm komt er, krijgen we er niet mee terug. Natuurlijk zitten we nog met heel vragen, over gerechtigheid, over de schuldvraag, kom je er als bestuurder mee weg, moet hij toch een flinke boete… ?

Dit soort overdenkingen en ook zo’n bijeenkomst, dat hakt er in. Natuurlijk gaat het leven hier gewoon door, maar nog dagelijks staan we op met herinneringen aan Harm en gaan we er ook mee naar bed. En ook Iris, onze dochters en hun gezinnen, het houdt ze nog tot in hun vezels bezig. Naar zo’n ‘slachtoffergesprek’ moet je gewoon ook weer toeleven, het dient zich gewoon aan. Vervolgens komt er ook weer een vervolgtraject.
Gelukkig zijn er zoveel lieve mensen, bij ons in de kerk, bij ons in de straat, maar ook vrienden en familie van buiten Amsterdam en Diemen. Dat laatste werkt als het motortje op mijn e-bike, het ondersteunt zo geweldig.
En ja, ik heb ook zitten denken of ik hele verhaal over de beslissing van de officier wel in mijn blog moest zetten. Wie weet zit hij het te lezen vanavond. Wie weet zit agent A. het te lezen, ik weet het niet. Maar ik wil het ook niet mooier maken dan het is, met alle uitroeptekens en vraagtekens die ons ook zo maar overvallen. Het zij zo en wie wie weet heeft u als lezer nog een goed idee of een opmerking, laat het gerust weten.

Kyrie eleison

17 april | In memoriam Harm 1982 – 2016 (52)

Vandaag, de zeventiende april, is de geboortedag van Harm. Vijfendertig jaar geleden, het was flink warmer dan vandaag en een week na Pasen. Natuurlijk hebben we er bij stilgestaan, er naar toe geleefd, net als toen. Vorig jaar waren we door Harm uitgenodigd bij Pllek, een restaurant op het oude NDSM terrein. Zelfde weer als vandaag, grote witte wolken en een koude wind. Vandaag zijn we gaan varen, vanaf het IJDock, met een elektrische ‘trekschuit’. Het IJDock is een mooi stuk hoogbouw-architectuur net voorbij het Centraal Station, waarvan het Openbaar Ministerie ook een onderdeel is. We reden voordat we de parkeergarage indoken langs de ingang van het OM en het schoot mij door het hoofd dat daar ergens in een kast of op een bureau nog steeds het proces-verbaal ligt om beoordeeld te worden. Een goede reden om er de komende week maar eens weer achteraan te gaan; wanneer neemt de officier van justitie een beslissing of er wel of geen strafzaak komt…

Met een wat overenthousiaste kapitein zijn we via de Prinsengracht over de Amstel naar Zorgvlied gevaren. Knuffelen, bijpraten, delen van verdriet en ondertussen genietend van al het meegebrachte lekkers. Bij het graf hebben we 34 rode rozen en 1 witte roos in een vaas gezet. Onze pastor Tim wachtte ons op bij de ingang van de begraafplaats en heeft bij het graf ons als familie en vrienden toegesproken. Pasen en een graf, hoe tegenstrijdig kan het zijn. In zijn korte toespraak verwees pastor Tim naar een andere overledene in 2016; David Bowie. Op het laatste album, vlak voor zijn sterven uitgebracht, staat een ontroerend nummer met de titel Lazarus. Daarin verwijst de zanger naar de Lazarus, een vriend van Jezus, die stierf. Pas een aantal dagen na zijn sterven ging Jezus naar het graf van Lazarus en riep hem alsnog naar buiten. De toeschouwers moesten Lazarus bevrijden van de doeken waarin hij gewikkeld was. Zo mogen we ons na Pasen ook bevrijden van alle last en ellende en vrij zijn. En op een dag zal Jezus ook over Zorgvlied zijn ogen laten gaan en ook Harm bij naam roepen en bevrijden van de dood. Laat je dus niet binden, maar wees vrij…. in Christus.

Kyrie eleison

Fantast | In memoriam Harm 1982 – 2016 (51)

Door Harms overlijden staan allerlei dozen en bakken van Harm nog her en der bij ons in huis. Het is niet erg, want Harm blijft op die manier nog een beetje bij ons. Toen kleinzoon Jip weer met het Technisch Lego wilde spelen, vonden we in de bak van de bouwtekeningen ook Harms speelgoedautootjes. Hij was echt een auto-freak in zijn kinderjaren.

Lees verder op:  Ik Mis Je

Opstanding | In memoriam Harm 1982 – 2016 (50)

In een film kunnen dingen die in werkelijkheid niet kunnen. Zelfs kleine kinderen beseffen dat al. Toch is het raar als je in een film opeens iets ziet, waarvan je weet dat het niet kan en het toch gebeurt. Het is een beetje raar uitgedrukt, omdat ik denk dat het wel kan. Afgelopen dinsdagavond draaide er weer een Willem Jan Otten film en hij noemde het van te voren in zijn Trouw-essay een Paasfilm. En Pasen gaat over opstanding en daar draaide het om in die film.

Nu hebben Coos en ik vorig weekend ook een andere prachtige film gezien, daarin werd de hele Mattheus Passion uitgevoerd. Een soort documentaire, waarin de makers op een prachtige manier de uitvoering van Reinbert de Leeuw (in de Nieuwe Kerk) hebben vastgelegd. Een sublieme uitvoering en het voelde heel anders dan een uitvoering in het Concertgebouw of wanneer ik de speakers voluit gooi als ik de CD opzet met de opname van Ton Koopman. Maar dat eigenlijk allemaal terzijde. Waar het om gaat is dat de Mattheüs Passion op een vreemde manier eindigt. Het zou simpel kunnen eindigen met het feit dat Jozef van Arimatea Jezus heeft begraven, en dat moest snel, want het begon al donker te worden. Het is ten slotte een stuk voor Goede Vrijdag. Geen opstanding, want Pasen duurt nog even. Toch heeft Bach gemeend  er nog zo’n onbeduidend koor aan toe te moeten voegen, hoe mooi het muzikaal ook is. Het sterven van Jezus wordt beweend en het ‘Rust zacht’ klinkt mijns inziens net even te veel. Totaal geen zicht op wat voor opstanding dan ook.
Wir setzen uns mit Tränen nieder und rufen dir im Grabe zu:
Ruhe sanfte, sanfte ruh! Ruht, ihr ausgesognen Glieder!
Ruhet sanfte, ruhet wohl!
En dat stoort me toch elke keer een beetje.  Het is wel logisch dat het het eind van de Passie open blijft, maar nu is het alleen maar gesomber; rust zacht. Op een grafsteen vind ik dat ook misstaan trouwens.

Maar In Ordet (Het woord; naar Johannes 1), een film van de Deense regisseur Dreyer uit het jaar 1955, vind er werkelijk een opstanding plaats. Op een moment dat je het niet meer verwacht slaat de dode vrouw (die vanwege de bevalling van haar doodgeboren kind is gestorven) de ogen op en kijkt liefdevol naar haar man. Je denkt bij jezelf, wat zou ik graag willen dat dit kon! Ik voelde het moment weer terug, dat we op de IC naast het bed stonden en Harm door machines in leven werd gehouden. Wat hadden we graag gewild dat hij zijn ogen langzaam opendeed en ons aangekeken had, vragend wat hij daar deed… Schrijfster Désanne van Brederode die met Willem Jan Otten de film nabesprak had het ook ontdekt; dit vraagt een levend geloof om het grootste wonder, wat je je voor kunt stellen, te begrijpen. En constateerden beide nabesprekers, de film is niet belerend, niemand kruipt op de stoel van het oordeel. Het wil je ook niks opdringen, maar het zet wel aan het denken. Kan opstanding echt?

Nog een week en het is Pasen. Deze week staan we stil bij het lijden van onze Heiland. Het programma van Passie uitvoerders zit overvol. Zelf zitten we woensdag in het Concertgebouw om de Johannes Passion te ondergaan; prachtig. Maar wanneer je niet gelooft in iets wat eigenlijk niet kan, wanneer je dat kinderlijke vertrouwen niet hebt in de “verrijzenis naar het vlees”, zoals Willem Jan Otten het zo mooi verwoordde, wat is het dan allemaal waard? Dan kunnen solisten en koorleden hun kelen schor zingen, maar blijft het: ruhe sanfte, ruhet wohl. Wanneer het echt alleen maar Goede Vrijdag blijft, dan staan we op Tweede Paasdag, wanneer Harm 35 zou zijn geworden, alleen maar te huilen bij zijn graf. En tranen zullen er zeker zijn als we er bij stil staan dat 34, 34 blijft in Harm zijn bestaan. In die zin is Tweede Paasdag een prachtig symbool en een mooi getuigenis. Door Pasen, 2000 jaar geleden, geloven we dat er werkelijk een opstanding is. Harm zei dan: ‘Het komt wel goed.’ En zo is het, want als je maar even anders kijkt, is er zicht op de hemel!

PS
Regelmatig controleer ik even op All Of Bach of er weer iets nieuws op staat. Deze keer staat er een tranentrekker als nieuw op: BWV 727 gespeeld door Matthias Havinga. Matthias (1983) zat ooit bij Harm in de klas op de Guido in Amersfoort, maar heeft muzikaal heel andere wegen ingeslagen.  Al eerder stond er een stuk geplaatst van hem op All of Bach, maar deze is subliem, ruim tweeënhalve minuut, zo indringend, zo droevig maar ook verlangend. All of Bach, BWV 727. (En bekijk ook eens BWV 527). Matthias zit trouwens aanstaande woensdag als organist op het podium van het Concertgebouw.

Kyrie eleison

 

Grafsteen | In memoriam Harm 1982 – 2016 (49)

Er is heel wat mailverkeer aan voorafgegaan, maar nu staat het definitief vast. Zowel het ontwerp als de tekst konden uiteindelijk onze goedkeuring wegdragen. Natuurlijk wilden we het niet, het had zo niet gemoeten. En elke keer wanneer we even een rondgang maken op Zorgvlied vliegt het ons weer aan. Maar aan de andere kant willen we het ook niet laten bij een stukje grond met alleen een groen bordje en een aangevreten plant. Harm verdient een mooie grafsteen, een ‘waardig’ monument; of we het nu willen of niet. Wanneer je gaat zoeken op internet is de keuze voor een monument overweldigend. Mooi blank staal, cortenstaal, glas, oneindig soorten hardsteen en dan ook nog in vele combinaties. Je kunt het haast niet bedenken of het is verkrijgbaar. En wanneer je over de vorm begint is het helemaal eindeloos natuurlijk. Natuurlijk wil je vervolgens rekening houden met wat Harm mooi vond. Maar ja, hij is er niet meer en met hem hebben we het nooit over grafstenen gehad, geloof ik.
Harm was van de vormgeving, en van dat ene uitgebalanceerde lettertype kon hij genieten. Oh, wat kon hij schelden als er een officieel epistel van mijn werk in ‘comic sans’ was opgemaakt. Het zijn opeens van die dingen die boven komen wanneer je met een grafsteen bezig bent. Gelukkig was het lettertype voor zijn naam snel te achterhalen. Geen idee of Harm indertijd de herkomst van dat lettertype heeft uitgezocht, maar ik denk wel dat hij dat had willen weten. Media Monks heeft het indertijd gebruikt bij het maken van de rouwkaart, omdat ze wisten dat dit het favoriete lettertype was van Harm. Zo installeerde hij jaren geleden het VAG (afkomstig van de Volkswagenfabriek) lettertype op mijn computer; was hij toen helemaal weg van. Dat New Batavier is al heel oud trouwens. Eva en Marta Yarza (een New-Yorkse tweeling en eigenaars van een ontwerpstudio) kwamen een prachtige poster tegen uit 1928 van de stoomvaartlijn op Londen. Op die poster stond een prachtig lettertype wat was gemaakt door Francesca Claussen. De Yarza tweeling heeft dit lettertype bewerkt en zo werd het de New Batavier.

Eigenlijk hebben we het op de steen heel sober gehouden. We hadden er van alles op kunnen zetten. Geliefde zoon, geliefde broer, geliefde vriend, enzovoort enzovoort. Maar waar stopt het, waar houdt het op? Hij was ook een goede collega, een mooie oom en altijd loyale vriend. En tja, ook Harm had zijn schaduwkanten. Alles bij elkaar, vele, vele stenen, zouden niet toereikend zijn om Harm zijn verhaal, zijn leven ook maar een beetje te kenmerken. Gelukkig heeft ieder zo zijn herinneringen, wij als familie, maar ook Iris zijn vriendin en zijn vele vrienden. Niet voor niets zijn we nu bezig om verhalen te verzamelen, om zo een mooi ‘gedenkboek’ over Harm te kunnen maken. En er zullen nog veel momenten zijn om samen herinneringen op te halen en te delen. Daarom niet minder dan alleen zijn naam en data op de grafsteen. De tekst uit Psalm 121 waarover ook Martijn Horsman op de begrafenisbijeenkomst heeft gesproken, komt er ook op te staan. Omdat het nog steeds tot troost is, waar zouden we het anders moeten zoeken? En iedereen die straks bewust of toevallig langs de plek loopt waar Harm is begraven kan dan niet om de tekst uit de Bergrede heen: “Zalig die treuren, want zij zullen vertroost worden”. Een prachtige waarheid die we niet vaak genoeg kunnen herhalen.
Wanneer het geheel geplaatst is zal ik zeker een mooi foto in deze serie blogs plaatsen.

Kyrie eleison

Een half jaar | In memoriam Harm 1982 – 2016 (47)

Het is een halfjaar geleden dat Harm op een bizarre manier is verongelukt. Vanmorgen liep de app al vol met mooie selfies waarop een zonnebril of iets anders van Harm werd gedragen en er waren veel lieve berichten van Harms vrienden. Omdat we vandaag naar Las Palmas gingen hebben we in de kathedraal van de heilige Anna een kaarsje aangestoken. Het was wel een beetje tegen ons principe, want het was een elektrisch kaarsje, een nepkaarsje. Een munt er in en een elektrisch kaarsje springt aan. Vervolgens was niet te ontdekken welke nu van ‘ons’ was.
Gelukkig was er naast die gekke kaarsentafel en veel ‘rijk rooms leven’ in de bijgebouwen, in de kerk zelf een prachtige schildering van de opstanding. Wel een beetje bizar voorgesteld, een soort vierkante kist met daarboven Christus, die triomferend omhooggaat. Soldaten deinzen achteruit en een engel kijkt rustig toe. Niet allemaal waarheidsgetrouw waarschijnlijk, maar wel mooi om te beseffen, dat door Christus opstanding wij mogen geloven dat ook de doden eens zullen opstaan uit hun graf! Ook onze zoon Harm! Ondanks alle gemis en verdriet van vandaag, weten we ook dat de Opgestane alle tranen van onze ogen wist! Vanavond bewust een gedeelte van Desolate Cage aangezet, maar vervolgens via ‘All of Bach’ ook geluisterd naar de Actus Tragicus.

Vakantie | In memoriam Harm 1982 – 2016 (46)

Zoals in mijn vorige blog te lezen was, zijn we een poosje met vakantie. Even de zon op ons lijf en niks aan ons hoofd. Dat laatste lijkt gemakkelijker dan het is. Want ook hier is het verdriet dat Harm er niet meer is, het is gewoon meegekomen met het vliegtuig, ook al is het al weer een half jaar geleden dat hij verongelukte. In de familie-app komen van hem geen leuke tegenberichtjes. Ik loop rond, heb vaak een fototoestel bij me en denk, wat voor geks zou Harm hier gefotografeerd hebben? We liepen de plaatselijke katholieke kerk binnen, helaas was er geen plek om even een kaarsje te branden voor Harm. Wel een prachtig Christusbeeld in een kerk die wel wat leek op een schuur.
Gelukkig hadden we gistermorgen onze eigen OPK online. Tim Vreugdenhil preekte over Romeinen 13 met het oog op de verkiezingen van aanstaande woensdag. Een verstandig en nuchter verhaal, waarin hij drie stellingen naar voren bracht. EEN: De overheid is er om problemen op te lossen, kies dus een persoon aanstaande woensdag, waarvan je denkt dat hij de politieke problemen en dossiers werkelijk aan kan pakken ten dienste van alle burgers. TWEE: De burger, de kiezer moet het goede doen, blijf niet aan tafel zitten en roepen dat de politiek en de regering het allemaal moeten oplossen. Begin in je straat, bij je buren of wie ook maar je hulp nodig heeft. DRIE: Laat in je relaties, waarin je niets schuldig bent, de liefde voorop staan. Dat geldt voor al je relaties, niet alleen maar in de kerk, want hoe je bent en hoe je leeft; dat doet er toe. Wil je het allemaal nog eens nalezen google even op Tims naam en je komt terecht bij zijn site: http://www.citykerk.amsterdam/  Zeer lezenswaardig, net zoals het Lazarus magazine van onder andere Rikko Voorberg.
Maar ook hier, wat had ik graag eens met Harm over de huidige politiek door willen bomen. Zou hij mijn vorige blog onderschreven hebben? Harm was zeker bereid om mee te denken over oplossingen, niet alleen in zijn vak, maar ook breder. Over alles kon je het met hem hebben, en zeker over politiek.

Crucifix in de kerk van Puerto de Mogan GC

Enige blogs terug heb ik er kort aan gerefereerd dat we de agent zouden ontmoeten die Harm heeft aangereden. Een ontmoeting waar we als gezin tegen op zagen en spannend vonden. Onder leiding van de familierechercheur hebben we een open en goed gesprek gehad. We hebben ons verdriet kunnen delen. Wij moeten verder zonder Harm, maar ook de agent moet verder in het besef dat hij iemand heeft doodgereden.  Dat besef, dat hij het niet gewild heeft, (“daar ben ik geen agent voor geworden”), kwam duidelijk over. Natuurlijk is er meer gezegd en zal er naar we hopen ook nog een keer een rechtszaak komen, omdat ook het recht zijn beloop moet hebben. Hier en nu is dit niet de plek om er verder uitgebreid op in te gaan.

Silence | In memoriam Harm 1982 – 2016 (45)

silence-posterWat was ik graag met Harm naar de film Silence geweest. Een diepe indruk makende film over christenvervolging in Japan.  De jezuïeten Sebastião Rodrigues en Francisco Garupe reizen in de 17e eeuw van Portugal naar Japan om te achterhalen wat er gebeurd is met hun mentor, priester Cristóvão Ferreira. Het boek van Shūsaku Endō (遠藤 周作), die leefde van 1923 tot 1996, een christelijke Japanse schrijver, stond al jaren op mijn verlanglijstje, maar het kwam er niet van. Nu heeft een Amerikaanse filmmaker, Martin Scorsese, het aangedurfd om dit bijzondere verhaal te verfilmen.
Harm was wel een beetje gek van Japan, alleen daarom al was het leuk geweest om met hem deze film te bekijken en daarna te bespreken. Naast de prachtige verfilming en de verschillende acteurs, hadden we het ook vast gekregen over de titel. Waarom bleef God stil, terwijl jezuïtische paters zo heilig geloofden dat God werkelijkheid was in hun leven, maar ook in dat van van eenvoudige Japanse christenen? En hoe verhoudt zich dat met ons eigen geloof? Diepe vragen, zeker nu we zelf soms dezelfde vragen voelen opborrelen, als we weer bezig zijn met Harm. In de bundel “Waarom komt U ons hinderen” wijdt Willem Jan Otten het laatste hoofdstuk aan de schrijver Endo. Ik heb het nog een keer herlezen en dan blijkt dat het lezen van Endo bij Otten aanzette tot dieper doordenken over het begrip genade, in christelijke zin en ‘het geneigd zijn tot alle kwaad’. Endo schreef boeken over mensen die dat laatste wel heel erg in praktijk brachten, maar ook ontdekten dat ze alleen maar kunnen overleven door zich over te geven aan de genade van Jezus de opgestane.
Silence is een film om verschillende keren te gaan bekijken, bedacht ik toen ik van Kriterion naar huis fietste. Nog een keer proeven en ook onderliggende vragen en lagen daarna te overdenken. Gelukkig draait de film in diverse bioscopen, ook voor u als lezer dus alle kans om dit bijzondere verhaal te ondergaan. In de grote dagbladen  zie je in de filmbesprekingen ongemakkelijkheid over zo’n christelijke film naar voren komen, men weet er zich niet zo goed raad mee. Des te meer reden om misschien met een collega, een goede kennis, een buur, deze film te gaan bekijken en daarna een kop koffie te gaan drinken. Het gesprek komt dan vanzelf.

desolate cageRegelmatig merken we, dat we natuurlijk niet de enigen zijn die nog steeds met Harm bezig zijn. Vaak weten we dat we in de stilte dezelfde vragen stellen. En soms doorbreken we die  om ze te stellen. Neef Rudger heeft de stilte doorbroken met bijna vier uur muziek. In augustus/september 2016 was hij bezig weer iets nieuws op te nemen. Een titel had hij toen al gevonden:  “Desollate Cage [Dedicated to Harm Wimmenhove]“. Harm en neef Rudger wisselden regelmatig muziek uit, zelfs in de week voor het fatale ongeluk. Regelmatig zochten ze elkaar op en draaiden dan hun laatste vondsten. Rudger herinnert zich nog de eerste plaat die hij ooit opzette aan de Daniel Stalpertstraat, de laatste die Harm tipte was ‘This is it’. Nu een titel met dubbele lading, de muziek zit nu in Rudgers mix, in de playlist staan alle gemixte nummers keurig op volgorde trouwens. Ook zitten er veel nummers tussen van Harms ‘When I Die’ lijst. Harm had die lijst op Spotify gemaakt, zonder dat zijn vrienden het wisten. Tijdens de bijeenkomst in de Westerkerk voorafgaande aan Harms begrafenis hebben we daar ook een aantal nummers van laten horen. Veel van die platen hadden Rudger en Harm al eens samen geluisterd. Rudger: “Ik voelde een soort knipoog van Harm tijdens de dienst en elke keer als ik thuis één van die platen opzette. Wat een verbondenheid, bizar maar ook heel mooi.” En ik citeer verder nog maar een keer Rudger:  “Er zitten nogal wat titels en teksten in die je kunt herleiden hier en daar naar, verlies, gemis, weg willen rennen van de situatie of gewoonweg boos zijn. De intro met de woorden ” We want to ride our machines, without being hassled by ‘the man’ ” dekt bijvoorbeeld die lading. Platen met titels ‘Last Night’ gevolgd door een plaat met engelachtig gezang, genaamd ‘Voices’. Zo zijn er nog wel meer, sommige titels spreken voor zich. (Burial – Young Death). Onbewust, al dan niet bewust, gebeurde dat gewoon. Misschien geef ik overal wel teveel betekenis aan, maar dat hoort bij het leven. Zo had ik bijvoorbeeld ook een plaat met als titel ‘Hoola Hoop’, zie ik kort daarna een foto van een ‘hoolahoopende’ Iris voorbij komen op Instagram met als onderschrift “een hoolahoop voor Harm”… Ik heb geprobeerd Harm zijn korte, maar bijzonder krachtige leven weer te geven. Met ook hele feestelijke platen, want dat was ook Harm.”

Harms visitekaartje bij FABRIQUE met achterop Cousteau
Harms visitekaartje bij FABRIQUE met achterop Cousteau

Later kwam Rudger in een mail met de werkelijk prachtige cover met een lege kooi (de vogel is gevlogen), en nog een aanvullend commentaar. Het mooie is dan, dat je van sommige dingen weet dat het echt hoorde bij Harm en er ook wel eens iets over uitgewisseld had. Ik wist dat Harm een fan was van Wes Anderson, daarom gingen we ook samen naar ‘The Grand Budapest Hotel’. Harm hield van duiken, had hij geleerd tijdens een vakantie op Koh Tao (Thailand). Maar dat hij een fan was van Cousteau (Franse zee-onderzoeker), ik wist het niet. Ontdekkend dus, zo’n doorbreking van de stilte. In een laatste citaat namelijk zegt neef Rudger: “Jacqeus-Yves Cousteau was wel heel erg Harm zijn ding (getuige zijn afbeelding op Harm zijn Fabrique visite kaartje), hij was helemaal fan van Wes Anderson, die ‘The Life Aquatic with Steve Zissou geregisseerd heeft, een hommage aan jawel, Cousteau. … Er zit een plaat in de mix genaamd ‘Cousteau’ tegen het eind. Die kwam toevallig op mijn pad toen ik platen voor de mix aan het verzamelen was. Daarnaast zit er ook nog een plaat in met een Japanse titel. Dat kon ik ook niet ‘niet’ laten terugkomen. ‘Tsukumogami’, wat zoveel inhoudt dat spullen een ziel krijgen. Iets wat je in spullen gaat zoeken bij het verlies van een dierbare. Hele ingetogen plaat tegen het einde ook. Burial – Young Death is uitgekomen ergens begin dit jaar. Alleen de artiestennaam en titel al. Met als tekst “Hey child. I will always be there for you.”
Neef Rudger, alias Rígur Lárus, heel erg bedankt!

Kyrie eleison, ook over het gesprek dat we zullen hebben met de agent die Harm heeft aangereden op 14 september.

Delen geeft troost | In memoriam Harm 1982 – 2016 (44)

DSCN5879Vandaag is het vijf maanden geleden dat Harm is verongelukt   [ geschreven 14 januari ]. De eerste adrenalinegolf is inmiddels gaan liggen en stap voor stap vindt het verdriet en het gemis een plek in alle haarvaten van mijn leven. Steeds is er wel weer iets dat afgehandeld moet worden. Zo ben ik laatst naar Ron geweest, vertegenwoordiger voor een grafzerkenfirma.          Doorklikken naar EO ‘Ik mis je’

Schaduw | In memoriam Harm 1982 – 2016 (43)

IMG_2493
Hehakaya, hoofd filmzaken bij de Balie, Knibbe en Otten in gesprek na het draaien van de film

Ik, die geen ik meer kan zeggen
ik, die mijn schaduw verloor of juist een en al werd
ik, die in elk geval werd, ik
moet het nu hebben van andere stemmen.
Hester Knibbe

 

De filmavonden met Willem Jan Otten in de Balie zijn steeds weer een genot. In de zaterdageditie van Trouw (4 februari) was de schrijver-dichter ook deze keer weer heel openhartig. Schrijvend aan zijn essay ontving hij het bericht dat zijn broer plotseling was overleden. Toch moest het essay af en volstrekt logisch kwam dan ook later de zin ‘wat had ik deze film graag aan mijn broer laten zien’, voor in het stuk.
De besproken film ‘Bright Star’ is een prachtige epos over de laatste jaren van de Engelse dichter John Keats. Nu is Otten zelf geen romanticus, maar ik kan me wel voorstellen dat het leven van de maar 25 jaar geworden Keats tot de verbeelding spreekt. De aan tuberculose lijdende dichter durft eigenlijk niet toe te geven aan de liefde, maar uiteindelijk zwicht hij voor Fanny Brawne. Voor het warmere klimaat sturen zijn vrienden hem naar Italië, maar Keats sterft daar in 1821. Op voorhand dus al een zeer boeiend gegeven. De dood van zijn broer zal Otten door het hoofd zijn blijven spelen, ook toen hij zoals gewoonlijk de bezoekers een korte inleiding gaf op de avond. Als gesprekspartner had Otten dichteres Hester Knibbe uitgenodigd. Daarom las hij een van de mooiste gedichten voor van haar. Knibbe’s zoon Aernout stierf in 2009 aan een hersentumor en later publiceerde ze daarover in “Het hebben van schaduw”.   Toen Otten het gedicht uit het hoofd citeerde, werd ik van binnen wel heel erg stil. De schrijver zal ongetwijfeld gedacht hebben aan zijn pas overleden broer en Hester Knibbe die toevallig bij mij in de rij zat, zal wel aan haar overleden zoon hebben gedacht.
DSCN5880Opeens zag ik in gedachten de schaduw van Harm voor me. Een paar weken geleden was ik bezig met vakantiefoto’s uit 2004. Harm experimenteerde met foto’s van zijn schaduw. Onmiskenbaar zie je hem er in terug. Door zijn dood heeft Harm een schaduw over ons leven gelegd. Zo mooi verwoord, schaduw heb je immers zo lang als je bestaat en ik kun je alleen maar over jezelf zeggen als je leeft. Tegelijk ben je er ook nog, al is het dan figuurlijk gezien in een schaduw over het leven van degenen die je lief hadden. Opeens besef ik dat de laatste zin van dit korte gedicht ook zo waar is. Harm moet het nu hebben van andere stemmen, vrienden die nog regelmatig over hem praten, geliefden die iets op ‘vooraltijdharm.nl‘ zetten. Een vader die het niet kan laten om er toch weer een blog aan te wijden.
Keats werd na zijn dood een geliefd dichter en nog steeds worden op middelbare scholen zijn verzen uit het hoofd geleerd. Ook Keats heeft schaduwen nagelaten. Daarom tot slot de beroemd geworden beginwoorden uit Endymion, A Poetic Romance. [Endymion is een bekende Griekse mythe]

EndymionA thing of beauty is a joy forever,
Its loveliness increases; it will never
Pass into nothingness.

Ontroerd | In memoriam Harm 1982 – 2016 (42)

DSCN5693
Frankrijk zomer 2004

We rijden dezelfde route naar VU-mc als op 14 september. Een afspraak met de neurochirurg die Harm nog geopereerd heeft, toen hij meer dan zwaargewond werd binnengebracht. Al heel snel had men door dat alleen een schedellichting misschien nog iets zou kunnen uithalen. We horen het verhaal van de arts aan, stellen vragen en begrijpen nog beter wat we al wisten.  Door de eerste klap van het politiebusje is Harm gelijk volledig buiten westen geweest. Ook toen we  op de IC bij zijn bed stonden heeft hij volgens de huidige wetenschap daar niets meer van meegekregen. Aan de ene kant geeft het rust, maar de andere kant is het oh zo verdrietig. Waarom moest het zo gebeuren? Waarom reed een politiebus zonder signalen met een snelheid van bijna 85 km. over de Nassaukade?
Gaat het slijten, kunnen we het een plekje geven? Zijn het platvloerse vragen die anderen ons stellen, of heet dat gewoon meeleven? Wat we wel weten is dat het verdriet blijft en we er mee op staan en mee naar bed gaan. En tegelijk besef ik ook dat er heel veel mensen met verdriet zijn. Op bezoek bij V en A vergeet ik opeens alle verdriet om Harm en begin ik langzaam te beseffen dat wanneer je illegaal bent en maar zit te wachten op het moment dat je advocaat weer een brief naar de IND stuurt voor een nieuwe procedure dat ook zo verschrikkelijk is. Ondertussen begint de school van hun kind ingewikkelde vragen te stellen en weet je niet meer waar je het moet zoeken. V wil naar het programma ‘de Monitor’ een brief sturen voor een interview en ook een open brief naar de krant. De wereld moet ook weten hoe hopeloos hun positie is en dat ze werkelijk niet terug kunnen naar hun land. Ik weet het en ik geloof hun verhaal maar weet niet hoe ik iets kan betekenen,  anders dan door te luisteren.  Hun onmacht te zien ontroert me en woordeloos probeer ik de Hemel te overtuigen om in te grijpen.
Ik keek naar een herhaling van DWDD, omdat de woensdaguitzending meestal de beste is. Het bleek dat Bas Heijne de hoofdgast was, een man naar mijn hart. Een publicist die altijd weloverwogen zijn mening geeft, niet overdonderend, maar nadenkend en zoekend. Een man die wil dat er echt debat is in de politiek en in de publieke ruimte, dat er echt geluisterd wordt, zodat meningen kunnen worden bijgesteld. Wat een zinnig interview en toen las Nico Dijkshoorn ook nog zijn beste bijdrage van dit seizoen. In deze uitzending zaten verschillende ontroerende momenten, zeker toen aan het eind ook nog een nummer van U2 met een gospelkoor werd gezongen: “I Still Haven’t Found What I Am Looking For”. Is het dan erg om eens een paar keer je zakdoek te pakken?
DSCN5884DSCN5964Ontroerd werd ik toen ik bezig was met oude foto’s. En cd met foto’s van onze vakantie in Frankrijk, naar het prachtige huis op de heuvel van Rolf en Heleen. Bijna allemaal foto’s door Harm gemaakt. En prachtig om te zien hoe hij ook in 2004  al experimenteerde en allerlei zaken fotografeerde die anderen niet opvielen. Verkeerslichten, autospiegels een astronautenpoppetje. Ook nu weer is het goed dat er op tafel een doos tissues staat. Wat was het mooi geweest als hij zich daar nog verder in had kunnen ontwikkelen, of misschien alleen maar een rustig moment had gevonden om al die bijzondere foto’s te rubriceren. Opeens bij al die foto’s moet ik opeens denken aan de doopdienst afgelopen zondag. Bij het laatste lied, ‘U zij de glorie’ schiet ik dan opeens vol, geen idee waarom, maar het voelde wel goed.

Kyrie eleison

Troost | In memoriam Harm 1982 – 2016 (41)

[geschreven dd 14.01.2017]

16108067108_3fd9af341d_oVier maanden geleden verongelukte onze zoon Harm. En deze zaterdag zit ik met hoofdpijn achter mijn laptop. Mijn vrouw Coos en ik lezen het proces-verbaal over de gebeurtenissen van 14 september. Ik maak aantekeningen en we stellen elkaar vragen bij een onduidelijkheid. De klap, de kwetsuren, de getuigen, foto’s van deuken en kapotte voorruiten, het verhoor van de chauffeur, alles komt voorbij. Waarschijnlijk heb ik zo intensief zitten lezen dat mijn hoofd nu een beetje overkookt.

lees verder op: ‘ik mis je’

Opnieuw getrouwd | In memoriam Harm 1982 – 2016 (40)

P1050592Door de heerlijke vrieskou naar de sportschool. Deze keer wel een goed gesprek met Piet, die bereid is tot vele adviezen. Dat apparaat is goed voor je rug en die voor knieën, en wat je ook moet is spinnen. Nou, als er iets is waar ik niet van hou is spinnen. Spinnen sla ik meestal dood vertrouw ik Piet toe. Voldaan en met het zweet nog op mijn rug rij ik even bij de juwelier langs. Mijn trouwring moet klaar zijn. Maanden heb ik hem niet gedragen, omdat mijn ringvinger het niet verdroeg. Gelukkig kon ik hem op een avond er nog van af krijgen, maar vervolgens wilde hij niet meer terug. De vinger bleef pijnlijk, dus lag mijn ring bij te komen op het nachtkastje. Harm verongelukte en ik droeg geen trouwring. Wel bleef ik de lege plek aan mijn rechterhand zien, maar niemand vroeg iets. Keer op keer probeerde ik weer de ring terug te schuiven, maar helaas, te pijnlijk.
Eén voordeel was er in ieder geval. We hadden bedacht dat we op de dag van de begrafenis, met z’n allen Harm wilden dragen. Achteraf bezien was dat een hele klus en erg zwaar, gewoon lichamelijk zwaar. En de kistenmaker had niet bedacht dat je ook moet nadenken over een goed handvat aan de kist. . Over de hele lengte van de kist was aan beide kanten een draagstok gemonteerd, zag er mooi uit. Maar het grote probleem was dat de stok rechthoekig was, na een minuut dragen sneed het ontzettend in je vingers en een ring ging daarbij ontzettend zeer doen. Ik droeg geen ring en had er gelukkig minder last van, Coos had even haar ring afgedaan.
In het boek van Tim Overdiek las ik, dat hij een paar maanden na het verongelukken van zijn vrouw zijn trouwring afdeed. Dat voelde natuurlijk heel raar en maandenlang bleef hij de plek zien aan zijn ringvinger. Ik herkende dat gelijk. Gelukkig is mijn trouwring nu opgerekt en voelt het opeens alsof ik opnieuw getrouwd ben. Geen lege plek meer en door de juwelier weer mooi opgepoetst. Heerlijk gevoel.

Kyrie eleison ook over vaders en moeders die een kind verloren en zich daar geen raad mee weten.

 

Pastor | In memoriam Harm 1982 – 2016 (39)

P1050591Ik blijf het een rare naam vinden, Zorgvlied. Op de website van de begraafplaats is er gelukkig iets over geschreven. Mijn verwondering stijgt, de naam is helemaal niet bedacht voor de begraafplaats. Ooit was er een Amsterdamse buitenplaats, prachtig gelegen natuurlijk buiten de stinkende stad, goed toeven in de zomer. Op een droeve dag werd het huis gesloopt en de grond gekocht door de gemeente Amstelveen om er een dodenakker van te maken. De t veranderde in een d, maar de betekenis bleef. Waar ooit mensen aan de kabbelende Amstel, het huis omringd door prachtig onderhouden groen, hun zorgen konden laten vlieden, liggen nu duizenden en duizenden en duizenden zonder zorgen. Eigenlijk bizar om zo’n naam aan een begraafplaats te geven. Je krijgt eerder het idee dat het nu juist niet een plaats is om je zorgen maar even achter je te laten.
P1050589Ach wat een bizarre gedachten allemaal, en toen de pastor vanmorgen kwam hebben we het daar niet over gehad. Het was zo goed dat hij weer een bezoek bracht. Ook een pastor kan ons verdriet niet weg nemen, maar hij weet wel de vragen te stellen. Na anderhalf uur gesprek vouwen we de handen. De pastor bidt, voor onze dochters, voor Siebe, voor Iris, voor ons en ook voor de politieagent die Harm dood reed. Ons verdriet, onze vragen, onze vraagtekens, ze komen nu opeens weer in een ander licht te staan. Ze vlieden niet weg, ze blijven, maar het wordt lichter. Waar zouden we zijn zonder de luisterende aandacht in de hemel? Waar zouden we zijn zonder hem die het deed vriezen en de mooiste luchten tevoorschijn kan toveren? Waar zouden we zijn zonder hem die het allemaal al wist, al ver voor 14 september. En ook weet van het waarom en hoe en ook de gedachten en de vragen stuurt van de pastor. Troostend is het en al verdwijnt het verdriet niet, een pastor is een grote zegen.
Voor meelezers, die ook met vragen zitten en er graag over willen praten, er is altijd wel een pastor in uw omgeving te vinden die wil helpen. Die niet aan komt dragen met kant en klare oplossingen, maar met open oren luistert, mee bidt, nieuwe vragen stelt en ruimte geeft voor nieuwe gedachten.

Kyrie eleison

 

Sneeuwklokjes | In memoriam Harm 1982 – 2016 (38)

IMG_2399IMG_2400Op BBC4 een prachtige docu over zwermen in het dierenrijk. Prachtige nazomeravond en duizenden spreeuwen in de lucht. Onnavolgbaar mooie vormen en de wetenschap staat voor een raadsel. Het lijken wel de dagen die zijn verstreken na Harms dood. Ze verglijden voorbij, krijgen steeds andere vormen en wij achterblijvers, onze gedachten gaan alle kanten op. We krijgen er geen vat op, willen het vastgrijpen, maar het is al weer weg.
Vier maanden alweer en nog steeds willen we er niet aan. Voor de zoveelste keer rijden we naar Zorgvlied, wandelen door de inmiddels bekende lanen en lezen namen voor de zoveelste keer. Het is rustig deze winterse dag er zijn weinig mensen op de been. We wachten, lopen terug voor een mooie foto en slaan de armen om elkaar heen bij Harms graf. Het is stil, zijn naam nog steeds op een groen bordje in witte letters. Harm is hier niet. Ik kan alleen nog denken aan de houten kist met zoveel verhalen die langzaam aan touwen naar beneden gaat. Ik denk aan het zand dat schep voor schep eerst bonkend neer kwam, maar al doffer en doffer werd. Nu staan er tussen de bevroren sneeuw, prachtige groene steeltjes met witte bloempjes. Het voorjaar probeert de winter te verdringen, maar de komende dagen zal dat niet lukken. We lopen terug, net als toen. Het is stil, de beheerder zet de bloemen binnen, hij herkent ons niet. Op radio 4 even geen Bach, ik verlang naar de dag dat graven open gaan, sneeuwklokjes alle kanten opvliegen en tranen als vanzelf opdrogen.

Kyrie eleison

Agenda 2017 | In memoriam Harm 1982 – 2016 (37)

boek-zonder-tekeningenIn een van de laatste weken in december heb ik mijn nieuwe agenda ingewijd. Deze keer is hij staalblauw en iedere keer is het een genot om her en der allerlei zaken al in te plannen. De concerten van het Nederlands Philharmonisch Orkest, de filmavonden met Willem Jan Otten in de Balie en ook de verjaardagen natuurlijk. En opeens trof het me als een klap midden in het gezicht. Het jaar 2017 wordt een jaar zonder Harm. Meestal gebruik ik bij het vullen van de nieuwe agenda, mijn bijna volle agenda van het lopende jaar. Data neem ik over met hier en daar besef dat alles weer een dag verschoven is. Was je afgelopen jaar op een zaterdag jarig, dan wordt dan nu een zondag. Maar de 17e april wordt opeens geen ‘verjaardag Harm’ meer. ‘Geboortedag Harm’ heb ik er maar van gemaakt en ook de 14e september krijgt nu een vermelding: sterfdag Harm.
Nu het verongelukken van Harm inmiddels bijna vier maanden achter ons ligt, zijn de meeste zaken die geregeld moesten worden, wel afgehandeld. Leuke dingen en ook hele vervelende dingen. En de roes waar we de eerste maanden in geleefd hebben begint zo langzamerhand langzaam neer te dalen, als een soort dauw over ons leven. De adrenalinestoten blijven nu uit en het gemis van Harm lijkt harder te worden. Het gemis begint harde werkelijkheid te worden. Gelukkig kunnen we veel delen met familie en lieve vrienden. En gelukkig ook is er de troost van Gods aanwezigheid.
Vaak had ik bij het vullen van een nieuw jaar her en der al binnenpretjes, fijn dat weekend, mooi die week op vakantie, leuk die avond op school over… , maar nu is opeens alles anders. Eind augustus ging Harm met ons mee naar de derde verjaardag van Fiene. Helemaal verrukt was hij over het prachtige cadeau wat hij voor haar gevonden had. “Het boek zonder tekeningen“, en ik denk dat Fiene toen wel een beetje teleurgesteld was. Er stonden alleen maar letters op de grote witte bladzijden, de plaatjes moet je er in je hoofd bij verzinnen. Pas later gingen ze er de lol van inzien en het boek is inmiddels verschillende keren voorgelezen. Hilarisch en ook typisch Harm. Tegelijkertijd is het nu ook symbolisch, een boek zonder tekeningen. Het is als mijn agenda aan het begin van een nieuw jaar. Je noteert allerlei gebeurtenissen waarvan je denkt dat ze gaan gebeuren. Maar het moet allemaal nog ingekleurd en ingetekend. De 14e september in 2016 was in mijn agenda bijna leeg, alleen die avond zou ik in de Russisch Orthodoxe kerk weer taalcursus geven, de tweede keer na de zomervakantie. Ik weet nog dat ik aan het eind van de middag er opeens aan dacht dat ik Victor moest waarschuwen, maar dat ik zijn nummer niet bij me had. Om kwart over zeven belde hij, dat de cursisten zaten te wachten en moest ik hem uitleggen wat er die dag gebeurd was. Bij de dag er voor, de 13e, heb ik ’s avonds genoteerd dat het die dag ongeveer 30º graden was. Heerlijk in de korte broek op de fiets samen met Coos naar het AMC voor de uitslag van de controle. “U bent helemaal genezen, gefeliciteerd!”, zei dokter van der Ven. Samen fietsten we terug door de Bijlmer, onder andere langs de in aanbouw zijnde bedrijfshal van de Kleiburg Brouwerij naast IKEA. Tja, zo worden agenda’s ingekleurd en ingetekend, ook met zaken waarvan we denken dat het ons niet overkomt. Als een boek zonder tekeningen…

p1050506
Fiene houdt Siebe vast

Maandag 9 januari 2017, in mijn agenda stond alleen nog maar een concert van het NPO, om 20.15u. Een prachtig concert trouwens met Brahms en het 5e pianoconcert van Beethoven, met een prachtige toegift van meesterpianist Martin Helmchen. Allemaal terug te luisteren op: //www.npo.nl/avondconcert/.  De toegift (kijk op ongeveer 2:03) was een prachtig stukje Bach! Maar gisteren werden we uit ons bed gebeld, een kleinzoon geboren: Siebe. Prachtig, alles was goed gegaan, moeder en kind maakten het goed en ook de vader was dolblij natuurlijk. Gistermiddag over een mistige snelweg op bezoek geweest. Zo  mooi hoe Jip en Fiene beseffen dat ze een broertje hebben gekregen. De eerste naam is Matteo; geschenk van God. Natuurlijk zal het voor ons altijd verbonden blijven met het sterven van Harm. Maar het laat ook prachtig zien dat het leven door gaat, hoe ingewikkeld het ook is om het verdriet over Harm nu daarin een plek te geven. De geboorte van Siebe wordt nu een prachtige plaat in het boek van 2017, waarin eerst alleen nog maar bij de eerste week stond dat onze oudste dochter uitgerekend was. Ik hield wel van de afkorting D.V. (deo volente), niet om te pas en te onpas te gebruiken, maar om aan te geven dat ons leven in Gods Hand ligt. Dat D.V. komt uit het Bijbelboek Jakobus trouwens (4: 13-15)”:  “Dan iets voor u die zegt: ‘Vandaag of morgen gaan wij naar die en die stad. Daar blijven we een jaar, we zullen er handeldrijven en geld verdienen.’ U weet niet eens hoe uw leven er morgen uitziet. U bent immers maar damp, die heel even verschijnt en dan al verdwijnt. U zou moeten zeggen: “Als de Heer het wil, zijn we dan in leven en zullen we dit of dat doen.”  Onder het ‘voorbehoud van Jacobus’ hoorde ik vroeger wel eens iemand zeggen. En ook dat hoort eigenlijk voor in je agenda!

facebookMet het opruimen van van alles en nog wat van Harm, wordt nu ook de Facebook-pagina van Harm uit de lucht gehaald. De automatismen die er inzitten worden zo nu en dan gewoon te confronterend. Ik zit ‘gelukkig’ zelf niet op dit sociale medium, maar anderen wel. Aanstaande zaterdag wordt het definitief verwijderd. Een mooie gelegenheid misschien om er nog doorheen te gaan en zaken die je je wilt blijven herinneren op te schrijven of voor jezelf in een IN MEMORIAM op te slaan. Het is niet om Harm uit te wissen, dat gaat niet lukken, maar wel om niet net te doen dat Harm er nog is. Maar voorbij is het niet. Het proces-verbaal over wat er gebeurde even na twaalf uur, op de vroege ochtend van 14 september, op de Nassaukade ligt inmiddels bij het Openbaar Ministerie. De Officier van Justitie moet er nu mee aan de slag. Natuurlijk zijn we benieuwd naar wat er in staat. Alleen al om nog een keer te beleven hoe de laatste momenten van Harm er uit zagen, hoe moeilijk dat ook is. Ook die confrontatie zal een plek moeten krijgen.

Kyrie eleison

Verdriet | In memoriam Harm 1982 – 2016 (36)

r0000124
verbeke foundation 30.07.2016 foto: Harm

Niemand die vraagt hoe het met ons verdriet gaat. Nee, de meeste mensen die ons kennen vragen hoe het gaat, of ze vragen niets. Dat laatste komt regelmatig voor trouwens. Men kijkt je een keer extra aan en gaat dan over tot de orde van de dag.
Soms komt het dan opeens, zonder inleiding, ter sprake dat er toch wel iets aan de hand is. Maar, men vraagt dan niet of je verdrietig bent. Het is natuurlijk ook een heel specifiek gevoel. Zou men er zondermeer van uit gaan dat je wel verdrietig bent? Maar stel dat een ander aan mij vraagt; ben je nog steeds verdrietig? Wat geef ik dan voor antwoord?

Voor de rest van de blog naar: http://ikmisje.eo.nl/themas/blog/blog-roel-verdriet-is-als-kiespijn-overgaan

Kaartjes… | In memoriam Harm 1982 – 2016 (35)

r0000172In de eerste dagen na het verongelukken van Harm moest er zoveel geregeld. Achteraf vragen we ons regelmatig af, hoe dat toch allemaal gelukt is. Gelukkig waren er opeens allerlei lieve mensen die zich om ons bekommerden. Harms MediaMonks gingen meedenken en maakten de kaart, zijn vrienden gingen bellen voor een locatie en hier aan tafel zaten onze kinderen stickers te plakken op enveloppen. Het zijn maar een paar voorbeelden van de hulp die we kregen. Nu zijn we al meer dan drie maanden verder. Regelmatig vallen er kerstkaartjes op de deurmat en wensen lieve mensen ons extra veel sterkte tijdens de komende feestdagen. Zeker bij dat laatste gaat het bij mij zo nu en dan kriebelen. Kerst is een mooi feest, maar al vaker vond ik het te romantisch en opgeklopt en was ik een ‘zeer principieel’ tegenstander van de kerstboom. Maar goed, dat zal allemaal wel door de opvoeding zijn gekomen… Natuurlijk is het fantastisch dat we aanstaande zondag met de hele familie rond tafel zitten en er zal letterlijk en figuurlijk een lege stoel zijn. We zullen Harm zeker missen, maar dat doen we vandaag en gisteren en morgen en overmorgen ook.
Ik dwaal af, ik wilde het hebben over het regelen van bedankkaartjes,… bedankkaartjes? Tja, eerst wilden we het geloof ik maar niet doen. We hadden immers in de Westerkerk niet ook nog eens een condoleanceregister neergelegd. Ze weten ons wel te vinden via allerlei sociale media en familie en vrienden en iedereen die Harm nog wil gedenken, kunnen terecht op ‘vooraltijdharm.nl‘. Moeten we dan achteraf ook nog weer een kaartje sturen, of een advertentie zetten in de krant? Moeten we blijven bedanken en bedanken? We houden wel van kerstkaarten trouwens, kunnen we dat niet combineren? Een mooie foto van Harm er op… Midden in een nacht werd ik er wakker van en bedacht ik; niet weer een foto van Harm voor op een kaart, maar wat dan? Een tekening? Een afdruk van de ets van de Westerkerk die ik onlangs op een veiling kocht? En wat zetten we er dan op? Doen we het samen met Iris en onze dochters? Of doen we het gewoon als ouders en combineren we het met de beste wensen? Wat een problemen en vragen, het zweet brak me uit. Gelukkig vormde zich langzaam aan een beeld en viel ik toch weer in slaap.
latement-for-a-sonHet is gewoon geworden wat het geworden is. We vonden een tekst. In het het bijzonder aangrijpende boekje van Nicolas Wolterstorff staan zoveel mooie stukken waarin hij mijmert en treurt over de dood van zijn zoon (“Klaaglied voor een zoon”). Helaas is het niet meer verkrijgbaar in het Nederlands, in het Engels nog wel trouwens. Het boekje van Wolterstorff, wiens zoon verongelukte bij het bergbeklimmen, is niet alleen maar bedoeld voor ouders van wie een kind is overleden of verongelukt. Juist mensen die te maken krijgen met andermans verlies zouden het moeten lezen. Het geeft een mooi inzicht in de zielenroerselen van een ouder. Het waarom en het hoe en waarom ik en waarom hij, komen uitgebreid aan de orde. Geen goedkope antwoorden, maar vraagtekens die vaak ook vraagtekens blijven. En ook Wolterstorff beseft dat er een God is die met ons mee lijdt, Hij gaf immers zijn eigen Zoon! Daarom een stukje uit zijn boek.
Daarnaast hebben we maar geprobeerd om voor ieder wat persoonlijks te schrijven. Al met al was het ook wel goed om te doen. Even weer gestructureerd bezig, wie doen we wel, wie niet…? Waar was dat adres ook al weer? Al die lieve mensen, familie, vrienden, broers en zussen uit de OPK, collega’s en vrienden van Harm….. Was die er ook? Vergeten we niemand? Was hij of zij ook in de Westerkerk of op Zorgvlied? Weet dat we dankbaar zijn voor jullie meeleven en het eigenlijk elke dag weer zouden willen herhalen en mocht u geen kaart hebben ontvangen, wees dan blij met de mooie foto die Harm maakte in België, bij de Verbeke Foundation. Eind juli was hij daar met Iris en schoot de ene na de andere mooie foto. Deze is gemaakt in een groot huis dat helemaal is gemaakt van oude ramen. Een prachtig beeld, de ramen staan open… Is de vogel gevlogen? Of is het gewoon voor frisse lucht in een huis waar geen mensen wonen? Of geeft het een beter zicht op de wilde natuur rond het huis? Wanneer je dubbelklikt op de foto kun je hem vergroten.
Een mooi en gezegend 2017 schrijven we. Kan dat nog wel na zo’n bizar jaar? Kunnen we draad nog weer oppakken? Het zal, mocht Jezus niet eerder terug komen, gewoon een volgend jaar worden. Met vallen en opstaan zullen we door moeten. Gelukkig in het besef dat er een Heer is die zorgt, Hij stuurde immers Zijn Zoon naar deze wereld, die nog steeds vol is met verdriet, oorlog en ellende. Diezelfde God zal uiteindelijk alle tranen van onze en uw ogen wissen!

Kyrie eleison

Fiets | In memoriam Harm 1982 – 2016 (34)

p1050494Al een paar weken zoemde het door mijn hoofd, nummer vierendertig gaat over de fiets van Harm. Geen idee waarom precies, maar ik doe het gewoon. In mijn eerste blog over het verongelukken van Harm staat een foto van een min of meer verfrommelde fiets op de Nassaukade. De fiets was natuurlijk voor onderzoek meegenomen. Het karretje waar Harm zo trots op was, een soort hipsterfiets, licht, makkelijk wendbaar en een recht stuurtje. Op instagram had hij ooit trots een foto gezet. Weken na het ongeluk vroeg de familierechercheur wat we er mee wilden, moet de rijksrecherche in Alkmaar hem opruimen of willen jullie hem terug? Niet lang over nagedacht en aangegeven dat de fiets hier gebracht kon worden. Vrijdag 2 december was het zover, een grote politiebus stopte voor onze deur en we hebben ‘het wrak’ bij ons in de schuur gezet. Het viel mee, wat betreft het emotionele gedeelte en ook wat de fiets betreft. Natuurlijk aan alle kanten is hij beschadigd. De mooie aluminium spatborden, gekreukt. De wielen, ik weet niet of zelfs een hele goede fietsenmaker ze nog weer zuiver zou kunnen richten. De achtervork, of liggende achterbruggen, zijn flink verbogen. Daar kun je heel goed zien wat de impact van de aanrijding door het politiebusje is geweest. De onderzoeker uit Alkmaar drinkt bij ons aan tafel een kop koffie. Hij betuigt zijn deelneming en begrijpt hoe heftig het allemaal is. Hij vertelt ons dat het onderzoek in de afrondingsfase zit en uiterst zorgvuldig is gedaan. We wachten af wat er uiteindelijk in het proces-verbaal komt te staan.
Wat te doen met met Harms fiets? Een neef van Harm heeft aangeboden om te kijken of er nog iets van te maken valt. Persoonlijk zou ik de het wrak liefst ergens bij de plek van het ongeluk plaatsen. Een mooie plaquette erbij, als waarschuwing voor elke weggebruiker. Deze blog is dus een beetje ter ere van Harms fiets, maar opnieuw ook een stukje verdriet en pijn wat een plaats krijgt. Naast al die andere herinneringen en momenten dat we hem missen. Vierendertig is Harm geworden en je gaat je realiseren dat hij nooit vijfendertig zal worden. Steeds meer wordt het gemis harde werkelijkheid. En natuurlijk weten we dat er een Levende God is, een zorgende Vader, maar het gemis is er. Wanneer we over een paar weken de kerstrollade aansnijden als familie, zullen we hem onnoemlijk missen. Missen, met tegelijkertijd het besef dat het niet op houdt bij kerst, maar dat we mogen verlangen naar een geweldig terugzien, wanneer Jezus terugkomt.
Nummer 34 zal daarom niet de laatste zijn, ons verdriet is niet weg en Harm is zo vaak in onze gedachten, maar binnenkort zal de serie ook wel onderbroken worden door andere onderwerpen. Morgen gaat Tamme promoveren op de geschiedenis van het gereformeerd onderwijs. Ik kijk er naar uit en het zal zeker een blog opleveren.

Kyrie eleison

Lompie | In memoriam Harm 1982 – 2016 (33)

Harm in de bakfiets - 1985 - Bijlmerpark
Harm in de bakfiets – 1985 – Bijlmerpark

In de jaren tachtig van de vorige eeuw hielden we (een groep OPK leden)  ’s zomers evangelisatieprojecten. Het was een voortzetting  van het zaterdagse jeugdclubje in de Oosterparkkerk. Het clubje trok steeds minder kinderen en daarom zochten we een nieuwe doelgroep. Sommige medewerkers van de zaterdagclub waren bekend met het werk van E&R (evangelisatie en recreatie). En zo kon het gebeuren dat we in de zomervakantie een grote tent plaatsten in het Bijlmerpark, in die tijd een prachtig groengebied in Zuid-Oost . Daar zaten natuurlijk nogal wat haken en ogen aan vast, maar met een inventief groepje mensen lukte het ons toch. De eerste jaren met hulp van de genoemde vereniging E&R, later op eigen kracht. Achteraf gezien was het een nogal amateuristisch gedoe die paar weken in de zomervakantie. We hadden in die tijd als gereformeerde kerk in Amsterdam niet veel kaas gegeten van hoe je niet-gelovigen moest bereiken met het evangelie van Jezus Christus. Hoe goed bedoeld ook, we hebben heel veel beginnersfouten gemaakt. Maar….
Het leverde veel activiteiten en nieuw elan in de gemeente op. Verschillende broeders en zusters waren rond deze projecten op allerlei manieren actief. Door mee te werken op huishoudelijk gebied, koken, inrichten, meezingen en meebidden, ga zo maar door. Met natuurlijk als gevolg dat veel mensen opeens veel meer over de muren van hun eigen kerk gingen kijken. We werden opeens geconfronteerd met een grote diversiteit aan mensen die niets met God en gebod hadden. Maar dezelfde mensen waren wel geïnteresseerd in een bord warm eten, een avondje gezelligheid en warmte.  Door deze projecten is er in de OPK heel veel weer gaan bruisen. Immers door het seizoen heen moest er veel voorbereid worden en dat leverde ook de nodige activiteiten op. En daarnaast was er ook veel nawerk. Na twee weken in het park hadden we een lijst met namen, om contact mee te onderhouden. Die contacten namen we soms mee naar de kerk, maar nog vaker kwamen ze her en der over de vloer. Mij heeft het in ieder geval veel positiefs gebracht in het denken over de kerk als gemeenschap van Christus. Voor de OPK heeft dit er toe geleid dat er samen met de kerk in Zuid-West gemeentestichtingsprojecten werden gestart (eind vorige eeuw). In de Bijlmer werd zo de bodem gelegd voor de Akergemeente en STROOM.

Gerard ten voeten uit
Gerard had zijn fiets bij ons in de tuin gestald en op de deurmat deze boodschap achtergelaten

Eén contact uit die tijd zullen we als gezin nooit meer vergeten. Ooit kwam hij aanfietsen bij ‘De Witte Tent’, bleef eten en vertelde dat hij op dat moment leefde van het statiegeld van lege flessen. In de jaren er na leerden we stap voor stap Gerard Lubbers kennen. Gerard was chemicus geweest op het laboratorium van de UvA. Maar het leven was hem niet welgezind geweest. Verbroken relaties, twee kinderen die hij nooit mocht zien, een brand in zijn woonhuis… Hij woonde toen in een flat in de H-buurt. Door alles wat er gebeurd was en alle ‘onrecht’ wat hem was aangedaan, dat was in ieder geval zijn verhaal, was hij een ‘verzamelaar’ geworden. Anno 2016 zouden we er een hulp-tvploeg op af hebben gestuurd. En ook wij probeerden hem te helpen, zijn zaakjes weer een beetje op orde te krijgen. Een fatsoenlijk bed, opruimen, een schone keuken… Heel veel geduld en heel veel goede wil brachten ons en Gerard echter niet veel verder. Gerard bleef wie hij inmiddels was. Een vriendelijke en zeer welbespraakte en ook intelligente man. Zeer belezen en een groot liefhebber van Bach. In mijn LP-collectie zit nog steeds een dubbel LP met ‘Sonates voor orgel’, gespeeld door Marie Claire Alain. Gerard had hem meegenomen, want zijn eigen platenspeler deed het niet.  Echt genieten samen. Ook als we naar 2 voor 12 keken; Gerard wist soms alle 12 antwoorden uit zijn hoofd. Van samen meedoen is het jammer genoeg nooit gekomen. Soms was hij in de kerk, ging mee naar de mannenvereniging, maar het leukst was, als hij kwam eten. De kinderen, zeker Harm, konden het goed met hem vinden. Altijd had hij wel weer wat gevonden in een sloot onderweg, een doos met lekker ijs bijvoorbeeld. Onvergetelijk was het moment waarop hij zijn speelgoed-stoomlocomotief mee nam. Met aanmaakblokjes stookte Gerard het water warm en daar reed de locomotief door onze kamer. Een wonder van techniek en Harm genoot. Later kon hij er nog met smaak over vertellen. Een enkele keer is Harm mee geweest naar de flat van Gerard, nogal choquerend. Op een dag nam Gerard een wegwerkerslantaarn mee, ook gevonden zogenaamd. Harm heeft hem nog jaren bewaard volgens mij.
img_2103 Vanaf zijn balkon is Gerard getuige geweest van de Bijlmerramp waarbij een Israëlische Boeiing zich boorde in de flat Kruitberg, vlak bij zijn eigen flat. Psychisch gezien was dat een nieuwe klap. Later verhuisde Gerard naar zijn eigen opgeknapte huis in Zuid, maar daar het ging uiteindelijk bergafwaarts. Drank, verbittering en eenzaamheid hadden zich een weg gevreten. Hij overleed in 2004 in het verzorgingshuis Amstelhof, waar nu de Hermitage is gevestigd. Op Zorgvlied passeren we zijn graf als we de plek bezoeken waar Harm begraven ligt. Een groots monument met vele Lubbersen op de steen, maar de naam van Gerard is er niet op terug te vinden. Dus bij dezen: GERARD LUBBERS   16 juli 1935 – 2 oktober 2004. Wie weet kunnen we nog eens een nazaat van de familie Lubbers zo ver krijgen dat ook zijn naam vermeld wordt. Het is deze bijzondere man zeker gegund. Op zijn begrafenis heeft ds. Breen een getuigenis afgelegd over een zoekende en zwalkende gelovige. Misschien heeft Harm doordat hij ooit Gerard Lubbers heeft leren kennen, ook daarmee oog gekregen voor de mensen met  rafels en dat je ze niet op voorhand moet veroordelen.

Kyrie eleison

Sporten | In memoriam Harm 1982 – 2016 (32)

harm34van270Geen zin, maar toch de moed bij elkaar geschraapt om weer eens naar de sportschool te gaan. Spullen bij elkaar zoeken en handschoenen mee, het heeft gevroren. Gelukkig overweldigt de zon de kou een beetje. Nog diep in mijn winterjas gedoken slenter ik tussen zwetende sporters door. Vanuit mijn ooghoeken probeer ik te ontdekken of Piet er is. De zoon van Piet woont bij ons in de straat en weet natuurlijk precies wat ons is overkomen. Ik heb geen zin om weer te vertellen over de dood van mijn zoon Harm. Gelukkig, hij is nergens te ontdekken, ik kan rustig sporten. Bij het tweede toestel gaat het echter alsnog fout.

De rest van deze blog is te vinden op: http://www.ikmisje.tv

Op verzoek van de redactie van deze EO-website probeer de komende tijd wat verhalen over Harm zijn dood en de impact daarvan op papier te zetten. Ondertussen blijf ik ook op deze plek gewoon doorbloggen over van alles en nog wat.